فروغ حكمت ( ترجمه وشرح نهاية الحكمه ) ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٢٤٧
تقسيم مفهوم به واجب ، ممتنع و ممكن
الفصل الأوّل فى أنّ كلّ مفهوم إمّا واجب وإمّا ممكن وإما ممتنع
الفصل الأوّل فى أنّ كلّ مفهوم إمّا واجب وإمّا ممكن وإما ممتنع
تقسيم مفهوم به واجب ، ممتنع و ممكن
تقسيم مفهوم به واجب ، ممتنع و ممكن
متن
كلّ مفهوم فرضناه ثمّ نسبنا إليه الوجود . . . والممكن ما ليس يجب وجوده ولا عدمه .
ترجمه
هر مفهومى را كه فرض كنيم و وجود را به آن نسبت دهيم ، يا وجود براى آن ضرورى است كه آن وجوب نام دارد . يا ضرورت از آن منتفى است ؛ حال يا عدم براى آن ضرورى است كه آن را امتناع مىنامند . يا اينكه نه وجود براى آن ضرورى است نه عدم ، كه آن را امكان مىنامند .
اما احتمال اينكه هم وجود و هم عدم براى آن ضرورى باشد با كمترين توجه ، مطرود است .
بنابراين هر مفهومِ مفروضى يا واجب است يا ممتنع يا ممكن .
و اين جمله يك قضيهء منفصلهء حقيقيه است كه از دو تقسيم داير بين نفى و اثبات به دست آمده است . به اين تقرير كه هر مفهومِ مفروضى يا وجود براى آن ضرورى است يا نه . و بنابر قسم دوم ، يا عدم براى آن ضرورى است يا نه . اولى واجب و دومى ممتنع و سومى ممكن مىباشد .
تعريف مواد ثلاث - / بدان گونه كه از اين تقسيم مىفهميم - / آن است كه وجوب يك شىء