فروغ حكمت ( ترجمه وشرح نهاية الحكمه ) ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ١٥٢

طرح شبههء معدوم مطلق

عدم مضاف در اين كلمه عدم مضاف اليه را رفع كرده نقيض عدم به شمار مىآيد حكم به نوعيت به جهت اخصيت مفهومى و حكم به تناقض ، به جهت رافعيتِ عدم مضاف ، عدم مضاف اليه را مىباشد از اين رو اين دوحكم مختلف ، به ملاك اين دو حيث مختلف است و مانعى ندارد كه دو حكم در يك موضوع بر اساس دو اعتبار مختلف وجود يابد .

طرح شبههء معدوم مطلق

طرح شبههء معدوم مطلق

متن

وبمثل ذلك يندفع ما اورِدَ . . . يخبر عنه بأنّه لا يخبر عنه .

ترجمه

و به مثل بيان فوق ( در خصوص تعدد جهت ) ايرادى « 1 » كه بر جملهء « المعدوم المطلق لايُخبَر عنه » هست دفع مىشود . ايراد ، عبارت از اين است كه اين قضيه با محتواى خودش ، تناقض دارد ؛ زيرا اين قضيه مىگويد كه از معدوم مطلق ، اخبار نمىشود ، در حالى كه همين خودش يك خبر از معدوم مطلق است .

اين ايراد مندفع مىشود به اين‌كه معدوم مطلق از آن جهت كه در خارج ، بطلان محض است خبرى از آن داده نمىشود . و از آن نظر كه مفهوم آن ثبوت ذهنى دارد ، از او خبر داده مىشود ، به اين‌كه « لا يخبر عنه » . پس ، دو جهت مختلف در آن وجود دارد . و به تعبير ديگر معدوم مطلق به حمل شايع از آن خبر داده نمىشود ، ولى به حمل اولى از آن خبر داده مىشود به عدم اخبار از آن .

شرح

وقتى مىگوييم از معدوم مطلق ، خبر داده‌نمىشود اين خود ، خبرى از آن است .

( 1 ) . اشكال از كاتبى است به ايضاح المقاصد در شرح حكمة عين القواعد ، ر . ك : ص 27