فروغ حكمت ( ترجمه وشرح نهاية الحكمه ) ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ١٢٦

وجود ، عين خارجيت است

از ذهن ، خارجى است و آثار مخصوص خودش بر آن مترتب مىگردد ؛ خارجى به معناى طارد عدم بودن و آثار خاص خود را داشتن .

نكتهء ديگرى كه از بحث‌هاى گذشته روشن مىشود اين است كه هر مفهومى نامش ماهيت نيست . مفهومى ماهيت است كه در خارج ، فرد حقيقى داشته باشد . فردى كه ماهيت ، مقوم آن و چيستىبخش آن باشد و آثار آن ماهيت بر آن فرد مترتب شود .

بنابراين ، مفهوم انسان و شجر و حجر در ذهن ، ماهيت محسوب مىشوند ، چون در خارج ، فرد حقيقى آنها موجود است . ولى مفهوم عدم و مفهوم وجود ، ماهيت نيستند ؛ زيرا حقيقت اين دو در ذهن نمىآيند و انطباق اين دو بر مصاديق خود از باب انطباق ماهيات كلى بر مصاديق خود نيست ، چنان‌كه بيانش گذشت .