تحريرى بر اصول فلسفه و روش رئاليسم ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٣٣

مقدّمه

جلال و جبروت خود را از دست داد . پس در حقيقت تاريخچهء حقيقى فلسفهء مادى از قرن هيجدهم شروع مىشود .

ولى ماديين ، خودشان سعى دارند كه مكتب مادى را داراى يك سابقهء ممتد تاريخى و جميع دانشمندان بزرگ دنيا را مادى جلوه دهند . جلوداران پيش روى علوم را مادى و ماديين را جلوداران پيشروى علوم معرفى كنند تا جايى كه گاهى دربارهء ارسطو مىگويند : « بين ماترياليسم و ايدئاليسم در نوسان بوده » . و گاهى در نوشته‌هاى خود ، ابن سينا را نيز « ماترياليست » مىخوانند !

ماديين در نشريات خود ، تمام فلاسفهء يونان از زمان ثاليس « 1 » ملطى تا زمان سقراط را مادى مىخوانند . بخنر « 2 » آلمانى ، مادى معروف قرن نوزدهم در مقالهء پنجم از شرحى كه بر نظريهء داروين نوشته است و دكتر شبلى شميل آن را به عربى ترجمه كرده است ، بسيارى از فلاسفه از قبيل انكسيماندر « 3 » ( انكسيمندروس ) و اناكسيمين « 4 » ( انكسيمانوس ) و اكزينوفان « 5 » ( اكسينوفانوس ) و هراكليت « 6 » ( هرقليطوس ) و برمانيد « 7 » ( برمانيدس ) و امبيدوكل « 8 » ( انباذقلس ) و ديموكريت « 9 » ( ذيمقراطيس ) را به اين عنوان نام مىبرد .

ولى حقيقت اين است كه هيچ يك از اين دانشمندان را نمىتوان مادى به معناى منكر ماوراءالطبيعه خواند ، هر چند اين جماعت را در اصطلاح تاريخ فلسفه ، طبيعيون يا ماديون مىخوانند - در مقابل رياضيون « فيثاغورسيان » كه اصل عالم راعدد مىدانستند و در مقابل سوفسطاييان كه منكر وجود عالم خارج بودند - به اعتبار اين كه به يك ماده و اصل اولى در طبيعت قائل بوده‌اند ؛ مثلًا ثاليس ، مادة المواد را آب و انكسيمندروس ، هيولاى مبهمه وانكسيمن ، هوا و هرقليطوس ، آتش و انباذقلس ، عناصر چهارگانه و ذيمقراطيس ، ذرات كوچك غير قابل تقسيم مىداند و همهء اين دانشمندان حوادث طبيعت را با علل طبيعى توجيه مىكردند ، ولى هيچ‌گونه دليلى در دست نيست كه اين دانشمندان منكر ماوراءالطبيعه بوده‌اند . افلاطون و ارسطو

( 1 ) . 1 . Thales ( 2 ) . 2 . Buchner ( 3 ) . 3 . Anaximander ( 4 ) . 4 . Anaximenes ( 5 ) . 5 . Xenophanes ( 6 ) . 6 . Heraclitus ( 7 ) . 7 . Parmenides ( 8 ) . 8 . Empedocles ( 9 ) . 9 . Democritus