در سايه سار نهج البلاغه ( في ظلال نهج البلاغة ) ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٢٨٩
شرح و تفسير
دقاق الشيء : پست و كوچك از چيزى و « دقاق الأخلاق » به معناى پستى اخلاق است .
الشّقاق : اختلاف و شكاف .
الزّعاق : شورمزه .
شخص فلان من بلد إلى بلد : از سرزمينى به سرزمين ديگرى رفت .
تدارك القوم : به يك ديگر پيوستند و ملحق شدند و « تدارك اللّه برحمته » يعنى خداوند او را به رحمت خويش ملحق ساخت .
الجؤجؤ : سينه .
ساختار ادبى
ساختار ادبى
كأنّي بمسجدكم : حرف « ب » زايد است و « مسجدكم » مفعول براى فعل محذوف و در اصل چنين بوده است : « كأنّي أرى مسجدكم » .
كجؤجؤ : متعلق به محذوف و حال از « مسجدكم » است .
شرح و تفسير
شرح و تفسير
اهل بصره با عايشه و طلحه و زبير براى جنگ با امام عليه السّلام همراه شدند و پس از آن كه امام عليه السّلام بر آنان پيروز شد ، آنان را به ضعف در عقل و دين و اخلاق توصيف كرد . آنان بىعقل بودند ، به آن خاطر كه به دنبال چهارپايى زبان‌بسته راه افتادند . آنان بىدين بودند ، به آن خاطر كه نفاق پيشه كردند .
آنان بىاخلاق بودند ، به آن خاطر كه پيمان خود را شكستند . . . اين برخورد از آنان دور نبود ؛ چه آن كه انسان فرزند زمين است و از آن به دنيا آمده و بر آن مىزيد و مايه آنها بدبو و گنديده ، و آبشان ، شورمزه و ناگوار بود . امام عليه السّلام پس از آن به حوادثى كه بر بصره مىگذرد ، اشاره مىكند . ابن ابى الحديد