بررسى هاى اسلامى ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ١٨٥

[ كلام محمد على قاضى در تعريف دين ]

ارادهء محضه باشد كه به فعليت نرسيده باشد ، زيرا ارادهء تكوينى خداوندى لازم گرفته كه مراد در خارج تحقق پيدا نمايد و تخلف ارادهء الهى از مراد محال است .

و استعمال مضارع در ماوقع يعنى در آنچه واقع شده خصوص مادهء « اراده » و لفظ « يريد » بسيار است و در آيات قرآنى مانند استعمالش در قرآن و تكوينى و تشريعى زياد است :

« وَ يُرِيدُ الشَّيْطانُ أَنْ يُضِلَّهُمْ » و « يُرِيدُ اللَّهُ بِكُمُ الْيُسْرَ يُرِيدُ اللَّهُ أَنْ يُخَفِّفَ عَنْكُمْ »

و كلمهء : اهل البيت . در آيهء شريفه به نحو قضيهء خارجيه است كه اشاره به آن پنج بزرگوار است كه در تحت كساء در بيت ام سلمه ( ض ) جمع شده بودند حتى خود ام سلمه به موجب روايات متواترهء فريقين از بيت خارج بوده ، و آيه به نحو قضيهء حقيقيه نيست كه احتياج به كاوشى در مفهوم آنچه موضوع در قضيه است داشته باشد و لذا نتوان ترديد كرد كه مورد حكم در آيه عبارت از آن پنج بزرگوار است و تجاوزى از آنها نمىكند ، پس آنهايى كه مىخواهند به كلمهء « اهل البيت » تعميم بدهند و شامل زوجات هم بدانند يا از روى غرض مانند نشاشيبى أموى ، حيا نكرده بلكه فقط از اهل‌بيت را زوجات بدانند از بحث و تدبر علمى در آيهء شريفه فرسنگ‌ها دور و از واقع مهجورند ؛ و به دستور خود رسول اللّه صلى الله عليه و آله تطهير را در ميان همان آيات گذاشته‌اند نظر به نكاتى كه در جاى خود محرز و مذكور است .

و الف و لام در كلمهء « اهل البيت » براى عهد خارجى است ؛ يعنى بيتى كه آن پنج بزرگوار در آن جمع شده‌اند مانند كلمهء « آل عباء » و « اصحاب كساء » انحصار به آن پنج ذوات مقدسه دارد و جمع كردن در زير كساء هم اشاره به انحصار است علاوه بر عمل رسول الله صلى الله عليه و آله تا چند ماه ، اگرچه برحسب اجماع و آيات ديگر و تصريح خود رسول الله صلى الله عليه و آله عنوان « اهل بيت » بر ساير ائمه عليهم السلام نيز صادق است .

پس از بيان اين مقدمات اجمالى گفته مىشود :

رجس به معناى پليدى و چركى و قذارت است خواه ظاهرى باشد يا باطنى و در