وحدت اسلامى بر پايه مرجعيت علمى اهل بيت ( ع ) ( فارسى ) — الصفحة ٨٧

روش استقرايى در اثبات حقايق علمى

روش استقرايى در اثبات حقايق علمى

روش استقرايى در اثبات حقايق علمى

روش استقرايى در اثبات حقايق علمى داراى پنج مرحله به شرح زير است :

1 - شناخت حسى و تجربى آثار و خواص « پديده » اى كه در پى « تفسير » آن هستيم .

2 - با مشاهدهء « حسى » آثار و خواص « پديده » مورد نظر و به منظور تفسير آن ، به مرحلهء « فرضيه » سازى مىرسيم و از راه تجزيه و تحليل « پديده » به خلق « فرضيه » اى دست مىزنيم كه توانايى « تعليل » و « تفسير » همهء آن « آثار و خواص » را دارا باشد . معناى « توانايى تعليل و تفسير همهء آثار و خواص پديده » آن است كه با وجود اين « علت فرض شده » همهء آن « آثار و خواص » بالفعل موجود باشند .

3 - اگر « فرضية » ما در واقع صحيح نباشد ، احتمال وجود همهء آن « آثار وخواص » در يك جا بسيار ضعيف است . يعنى نسبت « احتمال وجود » همهء آنها به « احتمال عدم » آن يا حداقل « احتمال عدم يكى از آنها » بسيار نا چيز است .

4 - بنابراين نتيجه مىگيريم كه « فرضية » ما صادق است . و دليل صدقش اين است كه همهء اين آثار و خواص با هم در يك جا جمع شده است ؛ همان كه در اولين گام آن را احساس كرديم .

5 - درجهء اثبات اين آثار نسبت به « فرضيهء طرح شده » در گام دوم با نسبت احتمال وجود همهء اين « آثار و خواص » به احتمال عدم وجود آن در فرض دروغ بودن « فرضيه » ، نسبت معكوس