متن انتقادى جوامع الحكايات و لوامع الروايات ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٠.٧٢

فقدان حوادث عصرى و تاريخها در حكايات تاريخى

جوامع الحكايات ص 73 :

« و خوابى مىديد چنان كه مردمان خيال‌پرست گنج‌انديش سودائى بينند كه ظاهر آن صورت طربى و فرحى اقتضا كند اما موجب آن نصبى و برحى بود .

خيال چهرهء شب بود كه در زير حادثهء روز پنهان گشته ، نشان صورت دولت بود كه در پس پردهء محنت مستور شده » .

اكنون براى مزيد فايده مىپردازيم به ذكر شواهدى از ملاحظات سبكى ديگر از قبيل دقايق دستورى و لغوى و پاره‌اى استعمالات خاص و نكات بديعى و صنايع لفظى و معنوى و اصطلاحات و تركيبات و تعبيرات و كنايات .

استعمال افعال با پيشاوندهاى بر ، در ، باز ، فرا ، فراز ، فرد ، فرود

اضافه شدن باء به جزء اول مصدر و فعل مركب نظير ؛ بخرج كردن / 147 ، بحاصل آيد / 295

آوردن فعل جمع براى « هركس » كه از مختصات نثرهاى قديمى است ؛ هركس در معنى دعوى خود بيانى و برهانى نمودند / 166 ، هركس در حق من احسانى كنيد و مبرتى واجب داريد / 149 ، هركس قراضه‌اى بر كف او نهادند / 140 ، پس هركس در حق او لطفى مىكردند / 147 ، و هركس از دوستان مىآمدند / 147 .

آوردن فعل مفرد براى مسند اليه جمع ؛ اگر چنان بود كه متابعان او بسيار بود / 222

استعمال فعل منفى مؤكد با تقديم باء ؛ بنگذارم / 148 ، اين استعمال خيلى نادر است .

وجود فاصله ميان حرف نفى و فعل ؛ سبب چيست كه امروز امير نه برقرار خود است ؟ / 320 ، اگر نه دختر شاه تركستان مرا دوست داشتى / 50

استعمال فعل وصفى ؛ او را بر اسبى ديدم سوار شده در پيش او غلامى مىرفت / ج 2 / ب 15 ، كلاه جسته و دستار به باد داده / 75

وجود افعال استمرارى به سياق قديم ؛ در بسيارى از حكايات از جمله حكايت‌هاى اول و نهم باب يازدهم و حكايت چهاردهم از باب هفتم نيز فعل استمرارى