تحفة الأحباب شرح فارسى بر تشريح الافلاك ( فارسى ) — الصفحة ٣٥
[ شرح دور دولابى و رحوى ]
مؤلّف گويد :
در صورتى كه مقنطرات بالاى افق باشند بنام مقنطرات ارتفاع و بفرض پائين بودن ، مقنطرات انحطاط خوانده مىشوند .
و در وجه تسميه اين دوائر بنام مزبور گفته‌اند كلمه « قنطار » بمعنى مال كثير است و چون كلمهء مزبور يعنى « مقنطرات » نيز از همين مادّه است و وضع وقوعشان همچون اموالى است بسيار كه بعضى از آن را بالاى مقدار ديگرى نهاده باشند ، لهذا آنها را به اين نام موسوم كرده‌اند ، شكل ( 15 ) .
ش 15
[ شرح دور دولابى و رحوى ]
[ شرح دور دولابى و رحوى ]
متن : ثمّ ان وقع قطباها فى المعدّل ماست قطبيه و نصّفت كلّ مداراته على قوائم فيتساوى اللّيل و النّهار تقريبا الانادرا و يسمّى الدّور دولابيّا و ان انطبقا على قطبيه انطبقت هى عليه و كانت السنة يوما و ليلة و يسمّى الدّور رحويّا و ان مالا عنه شمالا و جنوبا نصفته وحده و ارتفع احد قطبيه و انحط الآخر به قدر الميل و يسمّى الدّور حمايليّا .
ترجمه : سپس معلوم باشد اگر دو قطب اين دايره ( دايرهء افق ) در روى دايرهء