برهان ( فارسى ) — الصفحة ٩٥

فصل اوّل : در هدف اين مقاله

105 . دانستى كه ، قياس برهانى از حيث مقدّمات يقينىاش داراى سه قسم احكام است :

106 . قسم اوّل ، احكام قياس برهانى از حيث يقين موجود در آن است ، كه موضوع مقالهء اوّل بود .

107 . قسم دوم ، احكامى است از اين حيث كه از كدامين مقدّمات ، يقين حاصل مىشود و از كدامين مقدّمات يقين حاصل نمىشود ؛ يعنى احكامى است كه از حيث شرايط يقينى بودن مقدّمات . بيان اين قسم از احكام موضوع مقالهء دوم است .

108 . در فصلى از اين مقاله بيان مىشود كه واجب است محمول مقدّمهء برهان براى موضوع آن ، ذاتى باشد ، و محمول يا عارض ذاتى و ذاتى ، چند اصطلاح دارد :

109 . اصطلاح اوّل اين است كه ، ذاتى آن محمولى است كه در حمل يا عروض آن به هيچ واسطه‌اى نياز نباشد ؛ مثلا خط ، عارض سطح است