برهان ( فارسى ) — الصفحة ٢٩
فصل اوّل : در بيان هدف اين مقاله
نيز معلوم مىگردد كه ممكن است تصديق نظرى به يكى از تصوراتى كه اين تصديق بر آن متوقف است منحلّ ، و مورد جهل واقع شود ؛ و هم‌چنين معنى آنچه از معلم اوّل نقل شده مبنى بر اين‌كه ، هرتعليم و تعلّم ذهنى مسبوق به يك علم است ، 8 آشكار مىگردد .
28 . هم‌چنين اين مطلب آشكار مىگردد كه استنتاج فكرى جز از طريق تحليل توأم با تركيب انجام نمىگيرد .
29 . سپس در فصلى ديگر تبيين مىكنيم كه ضروريات چنانچه ذكر كرده‌اند شش قسم هستند ، و با يك بيان كلى توضيح مىدهيم كه غير از اوّليّات ، بقيه ذاتا ضرورى نيستند ، بلكه در نهايت به ضروريات بازگشت دارند ؛ و اين نكته را كه هيچ‌يك از اقسام پنج‌گانهء غير اوّلى ، - يعنى فطريات و محسوسات و حدسيات و متواترات و تجربيات - بالذّات ضرورى نيستند ، با بيانى خاص در مورد هريك از آن‌ها تبيين مىكنيم .
30 . از اين‌جا معلوم مىشود كه قياس خفيّ 9 موجود در فطريات از مقدّمات اوّليّه تأليف مىشود .
31 . نيز روشن مىشود كه حس در اكتساب نظريات و در مورد چيزى از آن‌ها كفايت نمىكند . نيز روشن مىشود كه در مورد حدس چاره‌اى جز تجربه يا استقرا يا تواتر نيست .
32 . نيز روشن مىشود كه احكام مادى ، يعنى احكام صورت‌هاى موجود در خارج ، در مورد موضوعاتشان ، ناشى از حدس است .