برهان ( فارسى ) — الصفحة ١٨٥
يادداشت‌ها
يادداشت‌ها
يادداشت‌ها
*
( 1 ) . اسم آن رسالهء ارسطو ، كه در سنت اسلامى برهان مىنامند ، تحليلات ثانوى
( Analytica Posteriora )
است . از ميان شش رساله‌اى كه ارسطو در باب موضوعات منطقى نگاشته است ، تحليلات اسم مشترك دو رساله است ، و به اين دليل يكى را تحليلات اولى و ديگرى را تحليلات ثانوى مىنامند .
موضوع بحث هر دوى آن‌ها قياس
oulloyoyo's [ ؟ ؟ ؟ ]
سولّوگيسموس ) است ؛ در اولى تحليل قياس به اشكال مختلف آن و قوانين صورى استنتاج در نظر است و در دومى اعمال اين قوانين صورى در حوزهء امور واقع براى كشف حقيقت .
بنابراين آنچه ارسطو سولّوگيسموس مىنامد جنبهء صورى استنتاج است ، و اين جنبهء صورى ، آن‌جا كه به كار كشف حقيقت در حوزهء امور واقع بيايد نام برهان ( به تعبير ارسطو ، آپوديكسيس ) به خود مىگيرد ، كه در انگليسى به
demonstration
ترجمه مىشود . به اين دليل است كه ابو بشر متى بن يونس القنّائى نيز آن را با عنوان اصلى أنولوطيقا الاواخر و با عنوان فرعى البرهان از سريانى به عربى ترجمه كرده است . ( پس از اين ، به اين رسالهء ارسطو به صورت كوته نوشت « ت . ث » ارجاع خواهيم داد . )
* ( 2 ) . مقصود ايشان ترتيب رساله‌هاى منطقى در سنت اسلامى است . اين ترتيب را مىتوان در آثار كلاسيك منطق اسلامى مانند منطق شفاء و اساس الاقتباس مشاهده