رساله لب اللباب در سير و سلوك اولى الألباب به ضميمه مصاحبات ( طبع جديد ) ( فارسى ) — الصفحة ٣٤١

5 ابحاث تاريخى

دِينَكُمْ وَ أَتْمَمْتُ عَلَيْكُمْ نِعْمَتِي وَ رَضِيتُ لَكُمُ الْإِسْلامَ دِيناً »

با شواهدى كه جمع‌آورى كرديم و خصوصياتى كه در آيه هست و آيه‌هاى قبلى و بعدى نشان مىدهد ، على الظاهر بدون ترديد اين‌جا دست خورده و جاى آيه را عوض كرده‌اند .

اين آيه را بعد از محرمات أكل ، بين مستثنا و جملهء مستثنا منه قرار داده‌اند ، تا خلط مبحث شود و چنين گمان شود كه مراد از روزى كه كفار از دست‌برد به دين مسلمانان مأيوس شدند و در آن روز بايد مسلمانان از خدا بترسند ، و آن روزى كه دين مسلمانان كامل شد و نعمت بر آنان تمام تمام گشت ، و روزى كه خدا اسلام را بر مسلمين مىپسندد ، روزى است كه مثلًا ميته و خون و گوشت خوك و غيرها حرام شده است .

توضيح آن كه : در چهار جاى از قرآن كريم مسئلهء محرمات أكل به ميان آمده است ، با يك شكل و يك سياق و يك لحن ، و در دنبال هر چهار مورد ، موارد استثنا ذكر شده است ، كه كسانى كه در اضطرار باشند و ضرورت ايجاب كند ، مىتوانند از اين موارد مُحرَّمه استفاده كنند .

فقط در اين‌جا بين جملهء مستثنا منه كه محرمات اكل بيان شده است و بين جملهء استثنائيه ، اين آيات بدون ربط و بدون افادهء معناى روشنى فاصله افتاده است ؛ به طورى كه از قياس سه آيهء ديگر به اين‌جا خوب مسئلهء تغيير محل اين آيه روشن مىشود .

اما آن چهار جملهء استثنائيه كه به دنبال محرمات اكل ذكر شده است ، بدين طريق است :

1 . « فَمَنِ اضْطُرَّ غَيْرَ باغٍ وَ لا عادٍ فَلا إِثْمَ عَلَيْهِ إِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَحِيمٌ »

2 . « فَمَنِ اضْطُرَّ غَيْرَ باغٍ وَ لا عادٍ فَإِنَّ رَبَّكَ غَفُورٌ رَحِيمٌ »

3 . « فَمَنِ اضْطُرَّ غَيْرَ باغٍ وَ لا عادٍ فَإِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَحِيمٌ »

4 . « فَمَنِ اضْطُرَّ فِي مَخْمَصَةٍ غَيْرَ مُتَجانِفٍ لِإِثْمٍ فَإِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَحِيمٌ » .