رساله لب اللباب در سير و سلوك اولى الألباب به ضميمه مصاحبات ( طبع جديد ) ( فارسى ) — الصفحة ٢٩٤
4 ابحاث علمى
« قِيلَ ادْخُلِ الْجَنَّةَ قالَ يا لَيْتَ قَوْمِي يَعْلَمُونَ * بِما غَفَرَ لِي رَبِّي وَ جَعَلَنِي مِنَ الْمُكْرَمِينَ » . « 1 » در اين‌جا به مجرد كشته شدن ، به او گفته شد كه داخل در بهشت بشود ، و او گفت : اى كاش ارحام و اقوام من مىدانستند كه چگونه خدا مرا در تحت رعايت و مغفرت و كرامت خود قرار داد .
دوم : در سورهء نوح است ، و نظير همين است كه در اول ذكر كرديم ، ليكن در طرف مقابل ، آن ، براى مؤمن بود ، و اين ، براى كفار و متمردين . در سورهء نوح وارد است كه :
« مِمَّا خَطِيئاتِهِمْ أُغْرِقُوا فَأُدْخِلُوا ناراً » . « 2 » قوم نوح در اثر مصيبت‌ها و فسق و فجورى كه كردند هلاك شدند و غرق شدند ، و پس از غرق شدن بدون فاصله داخل در آتش شدند . در اين‌جا مىفرمايد : « فَأُدْخِلُوا ناراً » يعنى بدون مهلت داخل در آتش شدند .
از عمده روايات مستفيضه و مشهوره به دست مىآيد كه برزخ براى همهء اقسام كفار و مسلمين است ؛ چه براى اهل كمال از سعادت و شقاوت ، و چه براى متوسطين .
بعضى از رواياتى را هم داريم كه مخالف اين‌هاست ، ليكن مورد اعتماد نيست . و مرحوم شيخ مفيد هم قائل به همين قول شده است كه :
لَا يُسْأَلُ فِي الْقَبْرِ إلَّامَنْ مَحَضَ الإيمانَ مَحْضاً أَوْ مَنْ مَحَضَ الْكُفْرَ مَحْضاً ، وَالأَخَرُونَ يُلْهَى عَنْهُمْ . « 3 »
* * * تلميذ : آيا از آيهء مباركهء :
( 1 ) . آيات 26 - 27 سورهء يس : « به او گفته شد كه : داخل در بهشت شو ؛ او گفت : اى كاش قوم من مىدانستند كه‌پروردگار من ، مرا در مغفرت و كرامت خود قرار داد . » ( 2 ) . صدر آيهء 25 سورهء نوح : « از جهت گناهان و معصيت‌هايشان غرق شدند ، پس داخل آتش گشتند . » ( 3 ) . در اين‌جا چهار روايت وارد است ، و چون مضمونشان به هم نزديك است ما به ذكر مضمون همان كه استاد بيان كردند اكتفا مىكنيم ، و آن روايت در فروع كافى طبع سنگى ، ج 1 ، ص 64 است و ترجمه‌اش اين است : « در قبر پرسش نمىشود مگر از كسى كه ايمان خود را كاملًا خالص نموده باشد ، يا آن‌كه كفر خود را خالص نموده باشد ، و اما نسبت به بقيهء افراد از سؤال قبر آن‌ها اغماض مىشود . »