بخشي از دست نوشته هاى علامه دوران شيخ بهاء الدين عاملى ( فارسى ) — الصفحة ٢٩٢
369 . الوجيزة - دراية الحديث « 1 » ( 1 ) دراية ، عربى
انجام : « و الموثّقات الّتى منها تستنبط أمّهات الأحكام الفقهيّة و اليها أمّهات الفرعيّة و سلكت فى توضيح مبانيها و تحقيق معانيها مسلكا يرتضيه الناظرون به غير البصيرة و يحمده المتناولون بيد غير قصيرة و أسأل اللّه التوفيق لإتمامه و الفوز بسعادة اختتامه » .
گزارش متن : رسالهء كوتاهى است در بيان قواعد علم درايه كه بهطور مختصر بيان كرده ، مؤلّف اين رساله را بهعنوان مقدّمهاى بر كتاب حبل المتين خويش نگاشته و روز چهارشنبه ، آخر ذى القعدهء 1010 در « مرورود » معروف به « ماروچاق » هنگام عزيمت به بلخ ، همراه لشكر شاه عبّاس صفوى به انجام رسانده است .
مطالب كتاب از يك مقدّمه ، شش فصل و يك خاتمه بدين شرح ترتيب يافته است :
المقدّمة : علم الدّراية ، علم يبحث فيه عن سند الحديث و متنه ؛
الفصل الاوّل : ما يتقوّم به معنى الحديث متنه و سلسلته ؛
الفصل الثّانى : الصدق فى المتواترات ؛
الفصل الثّالث : الحديث إن اشتمل على علّة خفية فى متنه أو سنده ؛
الفصل الرّابع : يثبت تعديل الرّاوى او جرحه بقول واحد عدل ؛
الفصل الخامس : انحاء تحمّل الحديث ؛
الفصل السّادس : آداب كتابة الحديث ؛
الخاتمة : جميع أحاديثنا المرويّة ، الّا ما ندر ينتهى الى ائمّتنا الإثنى عشر عليهم السّلام .
شروح و حاشيههاى چندى بر اين رساله نگاشته شده كه عبارتند از :
1 . « نهاية الدّراية فى شرح الوجيزة » ، از : مرحوم آيت اللّه سيّد حسن صدر « 1 » ( م 1354 ه ) كه به سال 1344 در هند ، و به تازگى نيز در ايران به چاپ رسيده است .
( 1 ) . مرحوم آيت اللّه سيّد حسن صدر كاظمى ، از عالمان برجستهء عراق و مؤلّف آثار بسيارى از جمله كتاب الهيئة و الاسلام مىباشد . ايشان از جمله مشايخ روايتى مرحوم والد بزرگوارم حضرت آيت اللّه العظمى سيّد شهاب الدّين مرعشى نجفى مىباشند كه سه اجازه جهت معظّم له نگاشته و اينجانب آنها را به ضميمه شرححال مجيزين در دو جلد كتاب المسلسلات فى الإجازات آوردهام .