بخشي از دست نوشته هاى علامه دوران شيخ بهاء الدين عاملى ( فارسى ) — الصفحة ١٥٥

197 . خلاصة الحساب ( 1 ) حساب ، عربى

مؤلّف در مقدّمه گويد : اين رساله ، گزيده‌اى از كتابهاى پيشينيان است و مشتمل بر يك مقدّمه و ده باب مىباشد .

المقدّمة : فى تعريف علم الحساب و موضوعه ؛

الباب الاوّل : فى حساب الصحاح ، و فيه ستة فصول ؛

الباب الثّانى : فى حساب الكسور و فيه ثلاثة مقدّمة و ستة فصول ؛

الباب الثّالث : فى استخراج المجهولات بالأربعة المتناسبة ؛

الباب الرّابع : فى استخراج المجهولات به حساب الخطائى ؛ الباب الخامس : فى استخراج المجهولات بالعمل بالعكس ؛

الباب السّادس : فى المساحة و فيه مقدّمة و ثلاثة فصول ؛

الباب السابع : فى ما يتبع المساحات من وزن الارض لاجراء القنوات . . . و فيه ثلاثة فصول ؛

الباب الثامن : فى استخراج المجهولات بطريق الجبر و المقابلة و فيه فصلان ؛

الباب التاسع : فى قواعد شريفة و فوائد لطيفة لا بدّ للمحاسب منها ؛

الباب العاشر : فى مسائل متفرّقة بطرق مختلفة . . .

نسخه‌هاى بسيارى از اين رساله در كتابخانه‌ها موجود مىباشد و بارها به چاپ رسيده است .

برخى از شروح و حواشى خلاصة الحساب عبارتند از :

1 . شرح خلاصة الحساب ، از : معين الدّين محمّد بن اشرف بن حبيب اللّه بن عماد الدّين لطف اللّه شيرازى طباطبائى ( م 1021 ه )

2 . شرح خلاصة الحساب ، از : جواد بن سعد اللّه كاظمى معروف به : فاضل جواد ، از شاگردان مؤلّف ( م بعد از 1031 ه ) . آغاز : « الحمد للّه الواحد العظيم و الفرد القديم . . . » به سال 1273 ه در تهران به چاپ رسيده است .