رسائل توحيدى ( فارسى ) — الصفحة ٢٢٢

شواهدى از كتاب و سنّت بر تجرد فرشتگان

الف ) رواياتى كه درباره ارواح است :

در بصائرالدرجات ازحلبى نقل است كه امام صادق عليه السلام درباره آيهء : « وَ يَسْئَلُونَكَ عَنِ الرُّوحِ قُلِ الرُّوحُ مِنْ أَمْرِ رَبِّي » « 1 » ( تو را از روح پرسند . بگو : روح از امر پروردگارمن است ) ، فرمود :

إِنَّ اللَّهَ - تَبارَكَ وَ تَعالى - أَحَدٌ صَمَدٌ : وَ الصَّمَدُ الشَّيءُ الَّذي لَيْسَ لَهُ جَوْفٌ ، وَ إِنَّمَا الرُّوحُ خَلْقٌ مِنْ خَلْقِهِ لَهُ بَصَرٌ وَقُوَّةٌ وَ تَأْيِيدٌ يَجْعَلُهُ اللَّهُ في قُلُوبِ الرُسُلِ وَ الْمُؤْمِنينَ ؛ « 2 »

خداى متعالى يكتا وصمد است ، وصمد چيزى است كه ميان‌تهى نباشد ؛ و روح آفريده‌اى از آفريده‌هاى اوست كه داراى چشم و نيرو و تأييد است ، خداوند آن را در دل‌هاى پيامبران و مؤمنان قراردهد .

و نيز در آن كتاب از حسن‌بن ابراهيم نقل است كه : از امام صادق عليه السلام از علم امام پرسيدم . آن حضرت در پاسخ فرمود :

إِنَّ فِى الأَنْبِياءِ وَ الأَوْصِياءِ خَمْسَةَ أَرْواحِ : رُوحَ الْبَدَنِ ، وَ رُوحَ الْقُدُسِ ، وَ رُوحَ القُوَّةِ ، و رُوحَ الشَّهْوَةِ وَ رُوحَ الإِيمانِ ؛ وَ فِي المُؤمِنينَ أَرْبَعَةَ أَرْواحٍ ، رُوحَ الْبَدَنَ ، وَ رُوحَ الْقُوّةِ ، و رُوحَ الشَّهْوَةِ وَ رُوحَ الإِيمانِ ؛ وَ فِي الْكُفَّارِ ثَلاثَةَ أَرْواحٍ : رُوحَ الْبَدَنِ ، وَ رُوحَ الْقُوَّةِ ، وَ رُوحَ الشَّهْوَةِ . ثُمَّ قالَ : وَ رُوحُ الإِيمانِ يُلازِمُ الْجَسَدَ ما لَمْ يَعْمَلْ بِكَبيرَةٍ ؛ فَإِذا عَمِلَ بِكَبيرَةٍ ؛ فارَقَهُ الرُّوحُ ؛ وَ رُوحُ الْقُدُسِ مَنْ سَكَنَ فيهِ فَإِنَّهُ لايَعْمَلُ بِكَبيرَةٍ أَبَداً ؛ « 3 »

در پيامبران و اوصيا ، پنج روح است : روح كالبد ، روح القدس ، روح قوّه ، روح شهوت و روح ايمان ، و در مؤمنان ، چهار روح است : روح بدن ، روح قوه ، روح

( 1 ) . اسراء ، آيهء 85 ( 2 ) . بصائرالدرجات ، جزء 9 ، باب 18 ، ص 48 ، ح 11 ( 3 ) . همان ، باب 18 ، ص 467 ، ح 3