رسائل توحيدى ( فارسى ) — الصفحة ٢١٦
آسمان‌ها و زمين
از مطالب گذشته ، روشن مىگردد همان‌گونه كه در عالم مادى ما ، زمين و آسمانى است ، در پس اين عالم نيز آسمانى وجود دارد كه ارواح پاك و نيك‌بخت سوى آن عروج مىكنند ، و درآن از نعمت‌ها بهره‌مند مىگردند ، و اين همان بهشت برزخ است ؛ وزمينى است كه ارواح پليد و تيره‌روز ، سوى آن سقوط مىكنند و درآن معذّب مىگردند ، و اين همان آتش برزخ است ؛ وارواح در آن‌جا هستند تا با فناى مثال ، فانى گردند و مردم براى پروردگار جهانيان به‌پا خيزند .
ازهمين روست كه اگر به رواياتى كه درآن آمده : « فرشتگان پس از گرفتن جان انسان‌هاى سعادت‌مند ، آنها را به آسمان به سوى خداوند سبحان بالا مىبرند ، آن‌گاه به آنها فرمان داده شود كه به بهشت روند » ، مراجعه نماييد ، در آنها چيزى نخواهيد يافت كه حاكى از آن باشد كه : « ارواح آنان به زمين آورده مىشود كه سپس داخل بهشت مىشوند » ، با آن‌كه به مقتضاى روايات ، بهشت برزخ در زمين و در قبر است .
روايتى كه در بصائرالدرجات ازجابر نقل است نيز آنچه بيان شد را تأييد مىكند .
جابر مىگويد : از امام باقر عليه السلام درباره آيه : « وَ كَذلِكَ نُرِي إِبْراهِيمَ مَلَكُوتَ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ » « 1 » ( اين چنين ما به ابراهيم ملكوت و باطن آسمان‌ها و زمين را ارائه داديم ) .
سؤال كردم . آن‌گاه امام عليه السلام دست خود را بالا برد و به من كه سربه پايين افكنده بودم ، فرمود : سرت را بلندكن . سرم را بلند نمودم ، به سقف نگاه كردم كه شكافته شده بود ، [ وپرده‌ها كنار رفت ] تا آن‌جا كه چشمم به نور درخشانى افتاد كه ديده‌ام را خيره كرد .
سپس به من فرمود : « ابراهيم اين گونه باطن آسمان‌ها و زمين را مشاهده نمود » . « 2 »
روايتى كه از امام صادق عليه السلام نقل است نيز مطلب مذكور را تأييد مىكند :
( 1 ) . انعام ، آيه 75 ( 2 ) . بصائر الدرجات ، جزء هشتم ، ص 404 - 405 ، ح 4