رسائل توحيدى ( فارسى ) — الصفحة ١٨٨
عرش و كرسى
عَبَدَ بَنُوا إِسْرائِيلَ الْعِجْلَ ، فِإِذا كانَ يَوْمُ القِيَامَةِ صارُوا ثَمانِيَةً ؛ « 1 »
همانا حاملان عرش ، نخستين آنها ، به شكل انسان است و از خداوند براى فرزندان آدم ، روزى طلب كند . و دومى به صورت خروس است و براى پرندگان از خداوند ، روزى مىخواهد . و سومى به شكل شير است و از خداوند براى درندگان ، رزق مىطلبد . و چهارمى به صورت گاو است و از خداوند براى چهارپايان ، روزى خواهد . و گاو از هنگامى كه بنىاسرائيل ، گوساله را پرستيدند ، سر به زير افكنده است ؛ پس در روز قيامت ، آنها هشت نفر مىشوند .
اين مضمون در روايات فراوانى آمده ، و در پاره‌اى از آنها به جاى « خروس » ، « كركس » ذكر شده است ، وشايد منشأ آن ، اختلاف درمشاهده باشد ، كه براى اهل آن معلوم است ؛ گواه اين سخن آن است كه فرمود : « گاو از هنگامى كه . . . » . ( دقت شود . )
نظير اين روايت ، درباره كرسى نيز وارد شده است .
در تفسير عياشى از اصبغ نقل شده است كه از اميرالمؤمنين در مورد آيهء « وَسِعَ كُرْسِيُّهُ السَّماواتِ وَ الْأَرْضَ » « 2 » ( گسترهء كرسى او ، آسمان‌ها و زمين را در برگرفته است ) سؤال شد ؛ و امام عليه السلام در پاسخ فرمود :
إِنَّ السَّماءَ وَ الأَرْضَ وَ ما فيهِما مِنْ خَلْقٍ مَخْلُوقٌ في جَوْفِ الْكُرْسِيِّ ؛ وَ لَهُ أَرْبَعَةُ أَمْلاكٍ يَحْمِلُونَهُ بِإِذْنِ اللَّهِ ؛ « 3 »
آسمان و زمين و تمام مخلوق‌هايى كه در آن هست ، در درون كرسى است و براى آن ، چهار فرشته است كه با رخصت الهى آن را حمل مىكنند .
از اين روايات ، يعنى روايات مربوط به « حمل كردن » به دست مىآيد كه درآن مقام ، نحوه‌اى از تفصيل وانفكاك تحقق دارد ؛ بدين معنا كه انواع به طور جداگانه و
( 1 ) . خصال ، باب 8 ، ص 407 ، ح 5 ؛ بحارالانوار ، ج 7 ، ص 130 - 131 ، ح 5 ( 2 ) . بقره ، آيهء 255 ( 3 ) . تفسير عياشى ، ج 1 ، ص 138 ، ح 458