رسائل توحيدى ( فارسى ) — الصفحة ١٧٤

شهود خداوند و جهل به او

خداوند مشهود همگان است

خداوند مشهود همگان است

على عليه السلام در ضمن خطبه‌اى فرمود : « لا حِجابَ بَيْنَهُ وَ بَيْنَ خَلْقِهِ » « 1 » ( ميان او و آفريده‌اش هيچ حجاب و پرده‌اى نيست ) . اين كلام بيانگر آن است كه همه موجودات حضرت حق رامشاهده مىكنند و او مشهود همگان است ، همان گونه كه خداوند فرمود : « أَ وَ لَمْ يَكْفِ بِرَبِّكَ أَنَّهُ عَلى كُلِّ شَيْءٍ شَهِيدٌ » « 2 »

اميرالمؤمنين بنا بر نقل مسعودى در اثبات‌الوصيه ، [ در توصيف خداوند ] مىفرمايد :

فَسُبْحانَكَ مَلأْتَ كُلَّ شَيءٍ وَ بايَنْتَ كُلَّ شَيءٍ فَأَنْتَ لا يَفْقِدُكَ شَيْءٌ ؛ « 3 »

از هر نقصى منزهى ، همه چيز را پر كرده‌اى ، و از همه چيز جدايى ، پس تو از هيچ چيزى غائب و پنهان نيستى .

شيخ صدوق در توحيد از حمادبن عمرو نصيبى نقل مىكند كه گفت : از امام صادق عليه السلام درباره توحيد سؤال كردم ، و او در جواب فرمود : « [ او ] يگانه است ، بى نياز و ازلى و صمدى است ، او را ظلّى نيست كه نگهدارش باشد ، بلكه او همه اشياء را همراه با ظلّ آنها از نابودى صيانت مىكند ، نامعلوم را مىداند و خود ، نزد هر نادانى شناخته شده است » . « 4 »

شهود خداوند و جهل به او

شهود خداوند و جهل به او

و از اين‌جا به دست مىآيد كه اين مشاهده با جهل نيز جمع مىشود ، مانند كسى كه

( 1 ) . بحارالانوار ، ج 4 ، ص 305 ، ح 34 ( 2 ) . فصلت ، آيهء 53 ( 3 ) . اثبات الوصيه ، ص 107 ( 4 ) . متن و مرجع حديث در ص 25 گذشت و در همان جا تفسير « ظلّ » بيان شد