مهر تابان ( طبع قديم ) ( فارسى ) — الصفحة ٢١٢

[ تفسير آيهء مباركهء : وَ ما يَنْطِقُ عَنِ الْهَوى إِنْ هُوَ إِلَّا وَحْيٌ يُوحى .

و در بعضى از موارد محتضر مقامش آن‌طور نيست كه بتواند صرفا غرق در انوار حضرت احديّت باشد ؛ و چون داراى مراتبى از خلوص مىباشد ؛ لذا جان دادن او توسّط خود عزرائيل انجام مىگيرد .

و در بعضى از موارد توسّط ملائكهء جزئيّه و اعوان عزرائيل صورت مىگيرد .

و در صورت دوّم ديگر ذات حقّ مشاهده نمىشود ؛ و در صورت سوّم ذات حقّ و عزرائيل هر دو مشاهده نمىگردند .

و بهر حال اختلاف اين مراتب بحسب اختلاف ادراكات و درجات و مقامات محتضر است .

و همان‌طوركه ذكر شد بحسب ظاهر اختلاف درجات و مراتب وحى آيات قرآنيّه در اين سه مرحله نيز بحسب اختلاف حالات و مقامات و وضعيّاتى بوده است كه خداوند تبارك و تعالى وحى را به يكى از اين سه طريق نازل مىفرموده است .

[ تفسير آيهء مباركهء : وَ ما يَنْطِقُ عَنِ الْهَوى إِنْ هُوَ إِلَّا وَحْيٌ يُوحى .

[ تفسير آيهء مباركهء : وَ ما يَنْطِقُ عَنِ الْهَوى إِنْ هُوَ إِلَّا وَحْيٌ يُوحى . ]

تلميذ : در آيهء كريمه وَ ما يَنْطِقُ عَنِ الْهَوى إِنْ هُوَ إِلَّا وَحْيٌ يُوحى عَلَّمَهُ شَدِيدُ الْقُوى . « 1 » آيا مفادش اينست كه تمام كلمات رسول الله صلّى الله عليه و آله و سلّم وحى بوده است ؟ يا ظاهرش اينست كه آياتى را رسول الله بعنوان قرآن تلاوت مىفرموده است وحى بوده است ؟

چون ديده شده است كه بعضىها استدلال مىكنند با تمسّك به اين آيات بر اينكه حرف‌هاى عادى رسول خدا هم وحى منزل بوده است ؛ مثلا در قضيّه أمر فرمودن آن حضرت به حركت جيش اسامه و يا قضيّه كاغذ و دوات خواستن رسول الله در وقت رحلت بر اينكه چيزى بنويسند كه امّت ديگر هرگز گمراه نشوند ، استدلال مىكنند به اين آيهء شريفه وَ ما يَنْطِقُ عَنِ الْهَوى إِنْ هُوَ إِلَّا وَحْيٌ يُوحى .

اين كلمات رسول خدا و اوامر و نواهى آن حضرت در امور فردى و خانوادگى و يا در امور اجتماعى آيا وحى نبوده است ؟ گرچه كلمات عادى رسول خدا هم صحيح بود ؛ و طبق حقّ بود ؛ امّا استدلال به آيهء وَ ما يَنْطِقُ عَنِ الْهَوى درست است ؟

( 1 ) آيه 3 تا 5 از سورهء 53 نجم : و رسول خدا از روى ميل و هواى نفسانى خود سخن نمىگويد ؛ نيست سخن او مگر وحى خداوندى كه به او وحى شده است ؛ و او را شديد القوى ( كه منظور جبرائيل امين است ) تعليم كرده است .