مقامات العلية في موجبات السعادة الأبدية ( خلاصه معراج السعادة وحلية المتقين ) ( فارسي ) — الصفحة ٦٤
1 - خوف
نبايد حذر كند . و اين صفت در نهايتِ خباثت و موجب هلاكت است . و آدمى به سبب آن ذليل و خوار و زندگانى آن تلخ و ناگوار است و در حديث نبوى صلى الله عليه و آله است كه :
« سزاوار نيست مؤمن را كه بخيل يا جبان باشد . « 1 »
» و طريقهى معالجهى آن در بيان صفت خوف كه از لوازم جُبن است بيان مىشود .
[ شجاعت ]
و حدّ وسط اين دو جنس رذيله ، شجاعت است كه عبارت باشد از اطاعت قوّهى غضبيّه از براى قوّهى عاقله ؛ و اين صفت ، اشرف صفات كماليّه است . و كسى كه خالى از آن باشد ، در زمرهى زنان محسوب مىشود . و اين جهت است كه حق تعالى در وصف نيكان صحابه فرموده : « أَشِدَّاءُ عَلَى الكُفَّارِ » « 2 »
و امّا انواع صفات رذيلهى متعلّقه به قوّهى غضبيّه بسيار است .
[
ب - صفات رذيلهء قوّهى غضبيّه
ب - صفات رذيلهء قوّهى غضبيّه
] [
1 - خوف
1 - خوف
] صفت اول ، خوف است . و آن ، عبارت است از متألّم شدن به سبب تشويش رسيدنِ مكروهى ، كه تحقّق آن محتمل باشد . و امّا مكروهى كه حصول آن مظنون يا متيقّن باشد ، اگر چه آن را خوف نگويند ، و لكن چون آن نيز از ضعف نفس و موجب هلاكت است ، در ضمنِ خوف مذكور مىشود . و فرق خوف با جُبن آن است كه در جُبن ، الم و دل سوختن ضرور نيست ، به خلاف خوف . و خوف بر دو قسم است :
اول ممدوح [ كه ] خوف از خدا و عظمت او و از گناهان باشد . و اين قسم خوف در صفت دوم مذكور مىشود .
( 1 ) . كنزالعمال ، ج 3 ، ص 453 ، 7415 و احياء العلوم ، ج 3 ، ص 254 .
( 2 ) . سوره فتح ، آيهء 29 .