مقامات العلية في موجبات السعادة الأبدية ( خلاصه معراج السعادة وحلية المتقين ) ( فارسي ) — الصفحة ٢٠٣
26 - فراموشى از اعمال و غفلت از محاسبه‌ى آنها
[
26 - فراموشى از اعمال و غفلت از محاسبه‌ى آنها
26 - فراموشى از اعمال و غفلت از محاسبه‌ى آنها
] صفت بيست و ششم ، فراموشى از اعمال و غفلت از محاسبه‌ى آنها است و اين سبب كلّى هلاكت اكثر مردمان است . چنان چه تاجر اگر هر چندى يك دفعه به حساب خود نرسد و از سود و زيان و دخل و خرج و كاركنان غفلت نمايد ، اندك وقتى همه‌ى سرمايه‌ى او بر باد رود و ورشكست شود .
[ محاسبه و مراقبه‌ى نفس ]
و ضدّ اين غفلت ، محاسبه و مراقبه‌ى نفس است ؛ يعنى انسان در هر شبانه روزى وقتى را معيّن نمايد كه در آن وقت به حساب نفس خود برسد و طاعات و معاصى خود را موازنه نمايد . پس اگر نفس خويش را مقصّر يافت با او عتاب و خطاب كند و تدارك آن نمايد و الّا شكر پروردگار كند . و مراقبه آن است كه هميشه متوجّه ظاهر و باطن خود باشد كه معصيتى از او سر نزند و واجبى را ترك ننمايد . و به اجماع امّت و تصريحات كتاب و سنّت ثابت است كه در روز حساب ، مستوفيان عرصه‌ى قيامت و محاسبان وادى پر هول و وحشت ، محاسبه خواهند كرد بندگان را به دقّت از اعمال
قليل و كثير و نَقير و قِطمير « 1 »
و از خطر آن محاسبه نجات نمىيابد مگر كسى كه در دنيا حساب نفس خود نمايد و اعمال و افعال و حركات و سكنات خود را به ميزان شرع بسنجد تا در روز حساب محاسبه‌ى او آسان گردد . و اشاره به اين محاسبه است آيه كريمه : « وَلْتَنْظُرْ نَفْسٌ ما قَدَّمَتْ لِغَدٍ » . « 2 »
و حضرت صادق عليه السلام فرموده كه : « محاسبه‌ى نفس خود را بكنيد ، پيش از آن كه از شما مطالبه‌ى حساب آن را بكنند . همانا از براى قيامت پنجاه موقف است كه در هر موقفى هزار سال آدمى را نگاه مىدارند و حساب
( 1 ) . نَقير : بر وزن شريف به معنى گودى و شكاف روى هسته خرما . قِطمير : به كسر قاف به معنى پوسته نازكى كه بر سطح هسته خرما و خود خرما قرار دارد . منظور دقّت در رسيدگى به اعمال است .
( 2 ) . سوره حشر ، آيه‌ى 18 .