مقامات العلية في موجبات السعادة الأبدية ( خلاصه معراج السعادة وحلية المتقين ) ( فارسي ) — الصفحة ١٩٢
24 - طول امل
مكن ، و ذخيره بردار از دنياى خود براى آخرت ، و از زندگانى براى مرگ ، و از صحّت مندى خود براى روز بيمارى ، چه مىدانى كه فردا بر تو چه خواهد شد و نام تو در ميان چه طايفه‌اى خواهد بود » . « 2 »
سال ديگر را كه مىداند حساب ؟ * يا كجا رفت آن كه با ما بود پار ؟ « 3 »
روزى به عرض آن حضرت رسيد كه اسامه كنيزى به وعده‌ى يك ماه خريده است .
فرمود : « همانا اسامه بسيار دراز اميد است كه اميد حيات يك ماه به خود دارد » . « 4 »
و مخفى نماند كه مردمان در طول و قصر امل مختلف‌اند . گروهى هرگز خيال مرگ نمىكنند و بعضى ديگر گاهى خيال مىكنند ، امّا اميد زندگانى را تا سنّ طبيعى دارند و در كم‌تر از آن مرگ را تصوّر نمىكنند و به تحصيل معيشت صد سال ، بلكه دويست سال مىپردازند . و برخى ديگر زياده از عمرى كه بسيار از مردم دارند توقّع ندارند و همچنين تا به كسى مىرسد كه فكر زياده از يك سال را نمىكند و اميد آينده را به خود ندارد ، و اين شخص بالنّسبه به مراتب سابقه قصير الامل است . و از اين بهتر كسى
است كه در فكر بيش از يك شبانه روز نيست و بالاتر از اين كس ، آن است كه هميشه مرگ در نظر او حاضر است و چنين كسى هر نمازى كه مىكند نماز وداع كنندگان دنيا است . لكن اكثر مردمان خصوص در اين ازمان طول امل بر ايشان غالب شده كه بالكلّيه از ياد مرگ بيرون رفته و هر چه سنّ ايشان زيادتر و به سفر آخرت نزديك‌تر مىشوند حرص و طول امل ايشان زيادتر مىگردد . هم چنان كه در حديث نبوى صلى الله عليه و آله اشاره به آن شده و در اكثر پيران عصر خود نيز مشاهده مىكنيم .
مار بودى اژدها گشتى مگر * يك سرت بود اين زمانى هفت سر « 1 »
( 2 ) . المحجّة البيضا ، ج 8 ، ص 244 و احياء العلوم ، ج 4 ، ص 452 .
( 3 ) . سعدى ، كليات مواعظ ، قصايد فارسى ، در مدح امير انكيانو ، ص 724 .
( 4 ) . احياء العلوم ، ج 4 ، ص 453 .
( 1 ) . مثنوى معنوى : دفتر ششم ، متوفى شدن بزرگين از شه زادگان و آمدن برادر . . . ، ص 959 .