مقامات العلية في موجبات السعادة الأبدية ( خلاصه معراج السعادة وحلية المتقين ) ( فارسي ) — الصفحة ١٦٦
18 - دروغ گفتن
مدحى ، ممدوح و هر ستايشى مرغوب نيست ؛ بلكه آن خوب است در صورتى كه آن‌چه مدح مىكند راست باشد و از روى نفاق و ريا و مدح ظلمه و فاسقين نباشد و موجب عجب و تكبّر ممدوح نشود . و اگر متضمّن يكى از اين‌ها باشد مذموم است و اخبارى كه در ذمّ مدح وارد شده است محمول بر همين است .
[
18 - دروغ گفتن
18 - دروغ گفتن
] صفت هيجدهم ، دروغ گفتن است . و آن از جمله‌ى گناهان كبيره ، بلكه قبيح‌ترين گناهان است و صفتى است كه آدمى را خوار و بى آبرو و بى اعتبار مىكند و سرمايه‌ى انفعال و خجالت و سياه رويى دنيا و آخرت است و آيات و اخبار در مذمّت و خباثت اين صفت بسيار است . و در حديث نبوى صلى الله عليه و آله است كه : « هر گاه مؤمنى بدون عذر شرعى دروغى بگويد ، هفتاد هزار فرشته بر او لعنت مىكنند و از دل او گندى بلند مىشود تا به عرش مىرسد و حق تعالى به سبب آن دروغ گناه هفتاد زنا بر او مىنويسد كه آسان‌ترين آن‌ها زنايى است كه با مادر خود كرده باشد » . « 2 »
و از اخبار ديگر مستفاد مىشود كه : « مؤمن دروغ‌گو نمىباشد . و بنده ، مزه‌ى ايمان را نمىيابد تا دروغ را ترك كند . و دروغ روزى را كم مىكند . و دروغ بدتر از شراب است » . « 3 »
و حال آن كه
كليد قفل‌هاى معاصى شراب است . و از حضرت عسكرى عليه السلام مروى است كه : « جميع اعمال خبيثه در خانه‌اى است و كليد آن خانه دروغ است » . « 1 »
و بدان كه بدترين انواع دروغ ، دروغ بر خدا و رسول است و كافى است در مذمّت آن كه مبطِل روزه است . و بالجمله اخبار در حرمت و خباثت دروغ بسيار است ، و لكن در چند مقام تجويز شده :
در مقام دفع مفسده ، و مقام اصلاح ، و مقام جهاد و حرب ، و در مقامى كه زن چيزى از
( 2 ) . جامع السعادات ، ج 2 ، ص 322 .
( 3 ) . بحارالانوار ، ج 72 ، ص 262 و كنزالعمال ، ج 3 ، ص 623 و اصول كافى ، ج 2 ، ص 340 و 338 .
( 1 ) . همان ، ص 263 .