مقامات العلية في موجبات السعادة الأبدية ( خلاصه معراج السعادة وحلية المتقين ) ( فارسي ) — الصفحة ١٥٢
8 - عقوق والدين
عيان هم ثابت است هر كه بدى با پدر و مادر يا يكى از آن‌ها نمايد عمر او كوتاه مىگردد و زندگانى او به تلخى مىگذرد و فقر و پريشانى به او هجوم مىآورد ، و سكرات موت بر او شديد مىگردد و جان كندن بر او دشوار مىشود . پس هان اى عزيز من ! با هوش باش و بر جان خود رحم كن و از تيغ عقوق والدين حذر نماى . و ياد كن طول زحمت ايشان را در پرورش تو . و بنگر بىخوابىهاى ايشان را به جهت اين كه تو را خواب كنند و گرسنگىهاى ايشان را تا تو را سير كنند . سال‌هاى دراز تو را در آغوش مهربانى كشيده و به شيره‌ى جان پرورديده‌اند . زهى بى مروّتى كه بعد از آن كه اندك قوّتى در خود بيابى همه‌ى آن‌ها را فراموش كنى .
چه خوش گفت زالى به فرزند خويش * چو ديدش پلنگ افكن و پيل تن
گر از عهد خرديت يادآورى * كه بيچاره بودى در آغوش من
نكردى در اين روز بر من جفا * كه تو شير مردىّ و من پيرزن « 3 »
[ احسان به والدين ]
و ضدّ عقوق « 4 »
، برّ و احسان به والدين است . و آن از اشراف سعادات و افضل
قُرُبات است . و در آيات و اخبار ترغيب بسيار به آن شده است . و در حديث نبوى صلى الله عليه و آله است كه : « نيكويى با پدر و مادر افضل است از نماز و روزه و حجّ و عمره و جهاد در راه خدا » . « 1 »
و حضرت صادق عليه السلام فرمودند كه : « افضل اعمال ، نماز در وقت و نيكويى با
( 3 ) . سعدى ، گلستان ، باب ششم ، حكايت 6 ، ص 314 .
( 4 ) . بدان كه عقوق والدين اختصاص به حالت زندگى پدر و مادر ندارد ؛ هم چنان كه نيكى كردن به ايشان نيز اختصاص به زندگى ايشان ندارد . پس گاه هست كه كسى نيكوكار است با والدين خود در حال حيات ايشان ، لكن بعد از مرگ ايشان قرض ايشان را ادا نمىكند و طلب آمرزش و استغفار براى آن‌ها نمىكند ؛ پس عاق پدر و مادر مىشود . و گاه هست كه كسى عاق ايشان است در حال حيات ايشان ، پس چون مردند قرض ايشان را ادا مىكند و استغفار مىكند از براى ايشان و كارهاى نيك به نيابت ايشان به جا مىآورد ، پس خدا او را نيكوكار مىنويسد . حاشيه مرحوم مؤلّف است .
( 1 ) . المحجة البيضاء ، ج 3 ، ص 434 .