مقامات العلية في موجبات السعادة الأبدية ( خلاصه معراج السعادة وحلية المتقين ) ( فارسي ) — الصفحة ١٢١
5 - بُخل
بخيل توانگر به دينار و سيم * طلسمى است بالاى گنجى مقيم « 1 »
و بخيل را بعد از مرگ كسى ياد نكند ؛ چه ؛ هر كه در زندگى او نانش نخورند در مردگى نامش نبرند . و بخيل بيچاره با وجود مكنت زندگى اش در دنيا چون زندگى فقرا است و محاسبه‌ى او در عقبا چون محاسبه‌ى اغنيا ؛ در دنيا خوار و در عقبا گرفتار .
[ سخاوت ]
و ضدّ بخل ، سخاوت است ؛ كه از ثمرات زهد است . و مشهورترين صفات پيغمبران خدا و اوصيا و اوليا است و از مَعالى « 2 »
اخلاق و صاحب آن پسنديده‌ى اهل آفاق است . حضرت امير عليه السلام فرمودند :
« مَن جادَ سادَ » . « 3 »
يعنى هر كه جود ورزيد بزرگ گرديد . نظم :
انّ فَرَيدونَ لَم يَكُن مَلَكاً * و لَم يَكُن بِالعَبير مَعجوناً
بِالبِرِّ و الجودِ نالَ مَرتِبَة * فَجُد و احسِن تَكُن فَرَيدوناً
فريدون فرّخ فرشته نبود * ز مشك و ز عنبر سرشته نبود
بداد و دهش يافت آن نيكويى * تو داد و دهش كن فريدون تويى
مروى است كه : « چون حضرت موسى عليه السلام بر سامرى دست يافت ، خطاب عزّت رسيد كه او را مكش زيرا كه او سخى است » . « 4 »
و بالجمله فضيلت اين صفت ، خود ظاهر و روشن و صاحب آن در نزد خالق و مخلوق محبوب و مستحسن است :
سخى محبوب اهل زمين و آسمان است و نام حاتم به نيكى هنوز جارى بر زبان است .
نظم :
نماند حاتم طايى و ليك تا به ابد * بماند نام بلندش به نيكويى مشهور
( 1 ) سعدى بوستان باب دوم در احسان حكايت 21 ص 182
( 2 ) معالى جمع معلاه شرف و بزرگى
( 3 ) غررالحكم ج 2 ص 614
( 4 ) المعجمه البيضا ج 6 ص 63 و احياء ج 3 ص 246