نقدهاى علامه طباطبائى بر علامه مجلسى ( حواشى بر بحار الانوار ) ( فارسى ) — الصفحة ١٣٦

15 منشأ و ماهيت علم أئمّه عليهم السلام

ترجمه حديث : به امام صادق ( ع ) گفتم : به من خبرده از ( چگونگى ) علم عالم شما . فرمود : وراثتى است از رسول خدا ( ص ) و على ابن ابى طالب ( ع ) . گفتم : در ميان ما حديث مىشود كه به قلب امام انداخته مىشود و بر گوشش « نَكت » مىشود ، - ؟ فرمود : و يا آن .

توضيح : 1 - عالمكم : از ميان شما اولاد پيامبر ( ص ) - مراد ائمّه طاهرين است .

2 - نتحدّث : به همديگر نقل مى كنيم و در ميان ما دست به دست مى گردد .

3 - يُقذف فى قلبه : به قلبش انداخته مىشود .

4 - يُنكت فى اذنه : نَكَتَ الارض باصبعه : ضربها به حال التفكّر : در حال تفكّر با نوك انگشت بر زمين زد .

نُكته ، نيز از همين ماده است . در اين حديث به معنى « نكته هاى علمى از ناحى خداوند به گوش امام القاء مىشود » است .

ترجمه سخن علامه مجلسى ( ره ) : بيان : جمل « و يا آن . » كه در كلام امام ( ع ) هست ، يعنى : گاهى هم آن ( قذف و نَكْت ) مىشود .

ترجمه سخن علامه طباطبائى : ترديد امام صادق ( ع ) براى « مبهم كردن موضوعى است كه راوى از او پرسيده » . زيرا راوى گمان مى كرده كه قذف به قلب ، غير از آن وراثت است كه امام فرموده او گمان مى كرده كه اين وراثت فقط از طريق حمل علم - تعليم و تعلم از همديگر - است ، همانطور يكى از ما ها علم را از فرد ديگر ى مثل خودمان ، بر مى گيريم . و توان ذهن راوى به بيش از اين ، نمى رسيد .

لذا امام عليه السلام گفتار راوى را به طريق ابهام تاييد كرد . در حالى كه در حقيقت ، هر دو راه ( وراثت و قذف در قلب ) در ائمه ( ع ) يك راه واحد است . همانطور كه روايات بعدى به اين دلالت دارند .