روابط اجتماعى در اسلام ( فارسى ) — الصفحة ١٥٤

1 . جبر و تفويض از نظر قرآن

خدا از آن‌چه انجام مىدهد بازخواست نمىشود و آنهايند كه پرسش مىشوند . « 1 »

پس خداست كه متصرف و فاعل در ملك خويش است و كسى جز خدا ، مالك هيچ چيز نيست ، مگر پس از اذن و مشيت او ، و اين مقتضاى ربوبيّت اوست . « 2 »

مطلب ديگر آن‌كه خداوند ، خود را در مقام تشريع نصب فرموده و همچون عقلا ، كار خوب را استحسان نموده و در برابر آن مدح و شكر مىكند و كار بد را تقبيح و نكوهش مىكند : « 3 »

اگر صدقه‌ها را آشكار سازيد ، چه خوب است . « 4 »

فسق پس از ايمان بد چيزى است . « 5 »

خداوند يادآورى مىكند كه تشريعاتش به گونه‌اى است كه مصالح و مفاسد در آن منظور گشته و در اين تشريعات ، شايسته‌ترين چيزى كه نقص انسان بدان بر طرف مىگردد رعايت شده است :

آن‌گاه كه شما را مىخواند كه زنده‌تان كند . « 6 »

اين براى شما بهتر است اگر بدانيد . « 7 »

خدا امر مىكند به دادگرى و نيكوكارى و رسيدگى به خويشاوندان و نهى مىكند از كارهاى ناپسند و ستم‌گرى . « 8 »

( 1 ) . « لا يُسْئَلُ عَمَّا يَفْعَلُ وَ هُمْ يُسْئَلُونَ » انبياء ، آيهء 23 ( 2 ) . مقام ربوبيّت الهى كه مخلوق را مىپروراند و رشد مىدهد ، اقتضاى آن را دارد كه مشيتش تعلق بگيرد و اجازه بدهد كه مخلوق و از جمله انسان ، در جهان خلقت تصرف كند ( 3 ) . اين مطلب دغدغهء آقاى خسروشاهى را كه در پاورقى قبل آمده است ، رفع مىكند ( 4 ) . « إِنْ تُبْدُوا الصَّدَقاتِ فَنِعِمَّا هِيَ » بقره ، آيهء 271 ( 5 ) . « بِئْسَ الِاسْمُ الْفُسُوقُ » حجرات ، آيهء 11 ( 6 ) . « إِذا دَعاكُمْ لِما يُحْيِيكُمْ » انفال ، آيهء 24 ( 7 ) . « ذلِكُمْ خَيْرٌ لَكُمْ إِنْ كُنْتُمْ مُؤْمِنِينَ » انفال ، آيهء 24 ( 8 ) . « إِنَّ اللَّهَ يَأْمُرُ بِالْعَدْلِ وَ الْإِحْسانِ وَ إِيتاءِ ذِي الْقُرْبى وَ يَنْهى عَنِ الْفَحْشاءِ وَ الْمُنْكَرِ وَ الْبَغْيِ » نحل ، آيهء 92