روابط اجتماعى در اسلام ( فارسى ) — الصفحة ١٠٤
فصل نهم : معناى « آزادى » در اسلام چيست ؟
چه قدر پرمعنا است .
از لحاظ احكام و دستورها نيز به دست مىآيد كه اسلام در هر چيزى كه خدا مباح كرده است - از ارزاق پاك و پاكيزه و مزاياى زندگى عادلانه و بدون افراط و تفريط - به مردم آزادى كامل داده است :
بگو چه كسى زينت‌هايى را كه خدا براى بندگانش از زمين خارج ساخته و روزىهاى پاكيزه را حرام كرده است ؟ . « 1 »
خدا هر چه در زمين است براى همگى شما آفريده است . « 2 »
خدا هر چه در آسمان‌ها و زمين است كه همه از خود اوست ، مسخر شما كرده است . « 3 »
با اين حال بسيار عجيب است كه عده‌اى از مفسران و كسانى كه در اين زمينه‌ها به بحث پرداخته‌اند با زحمت فراوان خواسته‌اند اثبات كنند كه در اسلام آزادى عقيده وجود دارد ! اينان به آيه‌اى كه مىفرمايد : « در دين اكراه نيست » « 4 » و نظاير آن استدلال كرده‌اند كه خوانندهء محترم تفسير اين آيه را در ذيل آيهء مربوطه مىتواند مطالعه كند .
آن‌چه فعلًا در اين جا مىتوانيم بگوييم آن است كه « توحيد » ، اساس همهء نواميس اسلامى مىباشد ؛ و با وجود اين ، چگونه ممكن است اسلام قانون « آزادى عقيده » را تشريع كند ؟ آيا اين ، چيزى جز يك تناقض صريح است ؟ اگر كسى بگويد در اسلام عقيده آزاد است ، مثل اين است كه بگويد در قوانين مدنى مردم از حكومت قانون آزادند .
و به عبارت ديگر : « عقيده » يعنى پديد آمدن يك ادراك تصديقى در ذهن انسان .
( 1 ) . « قُلْ مَنْ حَرَّمَ زِينَةَ اللَّهِ الَّتِي أَخْرَجَ لِعِبادِهِ وَ الطَّيِّباتِ مِنَ الرِّزْقِ » اعراف ، آيهء 32 ( 2 ) . « خَلَقَ لَكُمْ ما فِي الْأَرْضِ جَمِيعاً » بقره ، آيهء 29 ( 3 ) . « وَ سَخَّرَ لَكُمْ ما فِي السَّماواتِ وَ ما فِي الْأَرْضِ جَمِيعاً » جاثيه ، آيهء 13 ( 4 ) . « لا إِكْراهَ فِي الدِّينِ » بقره ، آيهء 256