شيعه ( مجموعه مذكرات با پروفسور هانرى كربن ) ( فارسى ) — الصفحة ٩٠

پاسخ سؤال پنجم

هدف ، بىآن‌كه كمترين سستى و خستگى از خود بروز دهد ، مشغول تلاش و تكاپو مىباشد .

دانهء گندمى كه شكافته شده و نوك سبزى بيرون مىدهد ، از همان وقت متوجه بوتهء گندم كاملى است كه پر از سنبل‌هاى افشان مىباشد .

و هستهء درختى كه شروع به روييدن مىكند ، به سوى درخت كاملى ، پر از ميوه ، عازم است .

نطفهء حيوانى كه مىخواهد جنين شود ، هدفى جز اين‌كه از نوع مناسب خود ، يك حيوان كاملى شود ندارد ، و به همين قياس است موارد ديگر .

برخورد اسباب و علل مخالف و موافق ، اگرچه بسيارى از اين موجودات را كه چون قافله‌اى پيوسته به سوى مقصد خود متحرك‌اند ، از وصول به مقصد كمالى ، مانع مىشود . و در نتيجه ، بسيارى از آنها پيش از رسيدن به آرزوى تكوينى خود از ميان مىروند .

ولى با اين همه ، هرگز نظام آفرينش از رويهء عمومى و دايمى خود دست برنداشته و پيوسته سرگرم سوق پديده‌هاى نو ، به سوى كمالاتشان مىباشد و در نتيجه ، پيوسته از هر نوع دسته‌اى به كمال و هدف تكوينى خود مىرسند ، و البته نوع انسانى از اين حكم عمومى و نظم همگانى مستثنى نيست .

بىترديد ، انسان نوعى از انواع موجودات است كه نمىتواند به تنهايى زندگى نمايد ، و براى رسيدن به آرمان تكوينى خود ناچار است در حال اجتماع و دسته‌جمعى به سر برده ، هدف وجودى خود را به دست آورد .

مشاهدهء حال جامعه‌هاى بشرى نيز اين معنا را تأييد مىكند ، زيرا هر جامعه‌اى از جوامع بزرگ و كوچك انسانى ، آرزويى جز اين ندارند كه در حال آرامش و صفا و ارتفاع موانع ، زندگى كرده و بهرهء انسانى را از زندگى خود بردارند .

و نيز روشن است كه ، جامعهء بشرى تاكنون نتوانسته به اين آرزوى خود جامهء عمل