شيعه ( مجموعه مذكرات با پروفسور هانرى كربن ) ( فارسى ) — الصفحة ١٤٧

طرز تفكر فلسفى در بيانات پيشوايان شيعه

وجود مىآوريم ؟

اميرالمؤمنين عليه السلام فرمود : عجبا ! هنوز در مشيّت گير كرده‌اى ؟ ! از تو از سه چيز خواهم پرسيد ، كه خداوند در هيچ كدام آنها مفرّى براى تو قرار نداده است :

به من بگو ! آيا خداوند بندگان را به نحوى كه خودش خواسته آفريد يا به نحوى كه آنها خواستند ؟

گفت : به نحوى كه خودش خواسته . فرمود : خداوند بندگان را براى آنچه خودش خواسته خلق فرمود ، يا براى آنچه آنها خواستند ؟ گفت : براى آنچه خودش خواسته .

فرمود : آيا روز قيامت به نحوى كه او خواسته پيش مىآيند يا به نحوى كه خودشان مىخواهند ؟ گفت : به نحوى كه خودش خواسته فرمود : برخيز كه چيزى از مشيّت به تو واگذار نشده است .

19 . از كلام پيشواى اول ، در جواب « عباية بن ربعى اسدى » كه از آن حضرت از استطاعت و قدرت سؤال كرد :

إنّك سألت عن الاستطاعة ، فهل تملّكها من دون اللَّه أو مع اللَّه ؟ فسكت عباية .

فقال له أميرالمؤمنين عليه السلام : إن قلت : تملكها مع اللَّه قتلتك و إن قلت : تملكها دون اللَّه ، قتلتك . فقال عباية : فما أقول ؟ قال : تقول : إنّك تملكها باللَّه الذي يملكها من دونك ، فإن ملك ايّاها ، كان ذلك من عطائه ؛ و ان سلبها كان ذلك من بلائه ، فهو المالك لما ملك ، و القادر على ما عليه أقدرك ؛ « 1 »

از قدرت استطاعت كه مىپرسى ، آيا خودت به تنهايى مالك آن مىباشى ، يا با شركت خداوند تعالى ؟ عبايه ساكت شد .

اميرالمؤمنين عليه السلام فرمود : اگر بگويى با شركت خدا مالك مىباشى ، مىكشمت ، و اگر بگويى تنها و بىشركت خدا مالك مىباشى مىكشمت . عبايه عرض كرد : پس چه

( 1 ) توحيد صدوق