شيعه ( مجموعه مذكرات با پروفسور هانرى كربن ) ( فارسى ) — الصفحة ١١٧

طرز تفكر فلسفى در بيانات پيشوايان شيعه

طرز تفكر فلسفى در بيانات پيشوايان شيعه

طرز تفكر فلسفى در بيانات پيشوايان شيعه

چنان‌كه براى آنان كه در جوامع حديث تتبّعى دارند روشن است ، بياناتى كه در اين زمينه وارد شده است ، بسيار بوده و هر متتبّعى به صدها حديث از اين قبيل مىتواند دست يابد ، ولى ما از هر باب به عنوان نمونه ، يكى دو حديث يا خطبه ، انتخاب نموده و به عنوان « مختار » وارد مىكنيم ، و اجمالًا به مورد نظر ، يعنى به اين‌كه كلام منقول ، مربوط به كدام مسئله از مسائل ماوراءالطبيعه است ، اشاره مىكنيم . بديهى است كه استيفاى بحث در مقاصد اين بيانات و توضيح كامل آنها بحث‌هاى طولانى كه در صدها صفحه نمىگنجد ، لازم داشته ، و از ياراى گفت‌وگو در اين چند صفحه بيرون است .

تنها چيزى كه بايد در اين بيانات ، به سوى آن كاملًا عطف توجه نمود ؛ سه چيز است :

1 . تنظيم استدلالى سخن ، و ترتيب قياس و نتيجه كه در بيانات مذكوره مشهود است .

2 . يك رشته اصطلاحاتى كه در لسان عربى سابقه نداشته و مخصوصاً وقتى به وجود آمده‌اند كه هنوز اصطلاحات فلسفى گذشتگان در ميان عرب‌ها شيوع و انتشار نيافته بود .

3 . اين بيانات در فلسفهء الهى ، يك رشته مطالب و مسائلى را حل مىكند كه علاوه