انسان از آغاز تا انجام ( فارسى ) — الصفحة ٣٢٩

تعليقات و توضيحات مترجم

حميم » .

( 219 ) . بحارالانوار از فردوس ديلمى ، ج 8 ، ص 43 ، ح 39 :

« فردوس ديلمى : ابوهريرة قال النبيّ صلى الله عليه و آله : الشفعاء خمسة : القرآن و الرحم و الأمانة و نبيّكم و أهل‌بيت نبيّكم » .

( 220 ) . يعنى آيهء شريفهء « يَوْمَ لا يُغْنِي مَوْلًى عَنْ مَوْلًى شَيْئاً وَ لا هُمْ يُنْصَرُونَ * إِلَّا مَنْ رَحِمَ اللَّهُ » « رحمت الهى » را شفيع دانسته است . و از طرفى ديگر به مقتضاى « هُدىً وَ رَحْمَةً وَ بُشْرى لِلْمُسْلِمِينَ » كه در وصف قرآن آمده است ، قرآن رحمت الهى است .

پس قرآن شفيع است .

بايد توجّه داشت شفاعتِ « رحمت الهى » به اين نكته برمىگردد كه حقيقت شفاعت نوعى توسط است : توسط بين خداوند و « مشفوع له » . به اين معنا ، شفاعت درمورد صفات خداوند [ از جمله رحمت الهى ] نيز صادق است به اين عنايت كه صفات علياى خداوندى بين ذات او و مخلوقاتش واسطه‌اند و اصل وجود و نيز كمالات متأخره را به مخلوقات افاضه مىكنند . پس اين صفات شفيعند . خداى تعالى فرمود : « قُلْ لِلَّهِ الشَّفاعَةُ جَمِيعاً » « 1 » ، « ما لَكُمْ مِنْ دُونِهِ مِنْ وَلِيٍّ وَ لا شَفِيعٍ » « 2 »

( 221 ) . ظاهراً نظر به اين جهت است كه « نفى وجود حميم براى كفّار » زمانى معنا خواهد داشت كه بر « وجود حميم » در آن روز فايده‌اى به حال شخص مترتّب باشد و الّا اگر وجود حميم هيچ اثرى براى انسان ندارد ، فقدان آن نسبت به كفّار چه مفسده‌اى خواهد داشت . به عبارت ديگر سياق آيهء شريفهء « فَلَيْسَ لَهُ الْيَوْمَ هاهُنا حَمِيمٌ » در مقام بيان نوعى نقص و خسارت براى كفّار است و اين زمانى متصور است كه وجود حميم درمورد ديگران ( غيركفّار ) مفيد فايده‌اى باشد و مراد از شفاعت هم جز اين نيست .

( 1 ) . زمر ، آيه 44 ( 2 ) . سجده ، آيه 4