انسان از آغاز تا انجام ( فارسى ) — الصفحة ٣٠٦

تعليقات و توضيحات مترجم

روايت بسيار مفصّلى است كه فقرهء مذكور در متن چنين است : « و اما قوله : « فَمَنْ ثَقُلَتْ مَوازِينُهُ » * و « وَ مَنْ خَفَّتْ مَوازِينُهُ » * فانّما يعنى الحساب ، توزن الحسنات و السيّئات و الحسنات ثقل الميزان و السيّئات خفّة الميزان » .

( 152 ) . احتجاج طبرسى ، طبع مؤسسهء اعلمى بيروت ، ص 244 : حديث مفصّلى است از اميرالمؤمنين عليه السلام كه در ضمن آن آمده است : « و معنى قوله : « فَمَنْ ثَقُلَتْ مَوازِينُهُ » * و « وَ مَنْ خَفَّتْ مَوازِينُهُ » * فهو قلّة الحساب و كثرته » .

( 153 ) . منافاتى كه در ابتدا بين دو آيه به‌نظر مىرسد از اين جهت است كه در آيهء اول خداوند مىفرمايد كه براى كفّار « وزنى » اقامه نمىشود ، يعنى وزن اعمال در كار نيست . در حالى كه در آيهء دوم تعبير « وَ مَنْ خَفَّتْ مَوازِينُهُ » * دلالت مىكند كه براى اعمال آنان « وزن » اقامه مىشود و اعمال آنان سنجيده مىشود ، در نتيجه ميزان اعمال آنان سبك است . مرحوم علّامه قدس سره دفع اين تنافى به اختلاف مورد در « وزن » كرده‌اند :

نفى « وزن » ( سنجش ) درمورد اعمال حبط شده است و اثبات وزن ( سنجش ) درمورد اعمال حبط نشده .

به نظر مىرسد چنين راهى براى دفع تنافى كافى نباشد ، چه آن‌كه در آيهء دوم كه مورد اثبات وزن و سنجش است ، كسانى موردنظرند كه درمورد آنان خلود در جهنّم ثابت شده است : « وَ مَنْ خَفَّتْ مَوازِينُهُ فَأُولئِكَ الَّذِينَ خَسِرُوا أَنْفُسَهُمْ فِي جَهَنَّمَ خالِدُونَ . . . » ، و خلود در جهنّم جز درمورد كفّار و منافقان ثابت نيست چه آن‌كه از روايات استفاده مىشود كه موحّدين سرانجام اهل نجاتند . بنابراين افرادى كه مورد آيهء دومند مشمول حبط اعمال كه در آيهء اول اثبات شده خواهند بود و درنتيجه وزن و سنجش اعمال ( طبق آيهء اول ) از آنان منفىّ است .

( 154 ) . احتجاج طبرسى ، طبع مؤسسهء اعملى ( بيروت ) ، ص 351 :

روايت بسيار مفصّلى است كه متضمّن احتجاجات امام صادق عليه السلام با زنديق مشهور است . فقرهء مذكور در متن چنين است :