انسان از آغاز تا انجام ( فارسى ) — الصفحة ٢٣٠

تعليقات و توضيحات مترجم

چه آن‌كه درمورد حضرت عيسى عليه السلام آمده است : و « وَ أَيَّدْناهُ بِرُوحِ الْقُدُسِ » « 1 » . وجه جمع بين رواياتى كه نفى وجود روح‌القدس با ديگر انبيا مىكند و رواياتى كه اثبات اين معنا مىكند اين خواهد بود كه روح‌القدس هم داراى مراتبى است ؛ مرتبه‌اى از آن مختصّ به پيامبر خاتم صلى الله عليه و آله و آل اوست و مراتب ديگر با ديگر انبيا متحد و مشترك است .

( 27 ) . اين روايت را در تفسير قمّى در مظانّ وجود آن [ آيات مربوط به روح ] نيافتيم .

ممكن است به مناسبت در موضع ديگرى آمده باشد . و لكن در تفسير برهان از امام صادق عليه السلام روايتى به همين مضمون نقل مىكند و مرحوم علامه قدس سره در الميزان « 2 » در ذيل سورهء قدر ، اين روايت را از تفسير برهان آورده است . حديث شريف چنين است :

« سعد بن عبداللّه عن أحمد بن الحسين ، عن المختار بن زياد البصري ، عن محمّد بن سليمان عن أبيه عن أبىبصير ، قال كنت مع أبىعبداللّه عليه السلام فذكر شيئاً من أمر الإمام إذا ولد . فقال استوجب زيادة الروح في ليلة القدر . فقلت له : جعلت فداك أ ليس الروح جبرئيل ؟ فقال جبرئيل من الملائكة و الروح أعظم من الملائكة . أ ليس انّ اللّه عزّ و جلّ يقول : تنزّل الملائكة و الروح . » [ تفسير برهان ، ج 4 ، ص 481 ، ح 1 ] .

در تفسير نورالثقلين هم روايتى اين‌گونه آمده است :

« على بن محمّد عن عبداللّه بن اسحاق العلوي عن محمّد بن زيد الزّرامي عن محمّد بن سليمان الديلمي عن علي بن أبىحمزة عن أبيبصير عن أبيعبداللّه عليه السلام و ذكر حديثاً طويلًا و فيه : قلت جعلت فداك الروح ليس هو جبرئيل ؟ قال : الروح أعظم من جبرئيل . إنّ جبرئيل عليه السلام من الملائكة و إنّ الروح هو خلق أعظم من الملائكه عليهم السلام .

أ ليس يقول اللّه تبارك و تعالى : « تَنَزَّلُ الْمَلائِكَةُ وَ الرُّوحُ » » .

[ تفسير نورالثقلين ، ج 5 ، ص 638 ] .

( 1 ) . بقره ، آيه‌هاى 87 و 253 ( 2 ) . ج 2 ، ص 335