انسان از آغاز تا انجام ( فارسى ) — الصفحة ٢١١
ملازمهء بين رستاخيز و حيات و علم
دلالت مىكند .
ملازمهء بين رستاخيز و حيات و علم
ملازمهء بين رستاخيز و حيات و علم
نكتهء ديگرى كه از اين آيات استفاده مىشود ملازمهء بين رستاخيز و حيات و علم است و وضع ضماير در آيات سابق نيز اين نكته را روشن مىسازد . بنابراين ، دلالت آيهء زير بر نكتهء مذكور چقدر لطيف است آن‌جا كه فرمود : « وَ مِنْ آياتِهِ خَلْقُ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ وَ ما بَثَّ فِيهِما مِنْ دابَّةٍ وَ هُوَ عَلى جَمْعِهِمْ إِذا يَشاءُ قَدِيرٌ » « 1 » 247
از طرف ديگر از مجموع روايات نيز استفادهء همين نكته مىشود كه رستاخيز نسبت به همهء موجودات آسمانى و زمينى [ و ميان آن دو ] حتى از غير بشر و ملائكه ، عموميّت دارد ، در نتيجه روايات مذكور متضمّن اين نكته يك‌جا و مجتمعاً نيست .
مثلًا رواياتى هست به اين مضمون كه سگ اصحاب كهف يا ناقهء صالح و يا چهارپايانى كه سه يا هفت سال در طريق حج به‌كار گرفته شده‌اند وارد بهشت مىگردند و اين‌كه سگ‌ها و حيوانات وحشى داخل دوزخ مىگردند و مجرمان را مىدرند . 248 خداى سبحان فرمود : « وَ إِذَا الْوُحُوشُ حُشِرَتْ » « 2 »
و همين‌طور روايتى داريم به اين مضمون كه خداى تعالى در روز قيامت داد حيوان بىشاخ را از شاخ‌دار خواهد گرفت . 249 [ اين روايت را در محاسن از اميرالمؤمنين عليه السلام و در مجمع از پيغمبر صلى الله عليه و آله نقل كرده‌اند ] .
و مثل روايتى كه در فقيه نقل نموده كه پيامبر صلى الله عليه و آله هنگام ديدن شتر بسته‌اى كه جهازش بر پشتش بود فرمود : « صاحبش كجاست ؟ به او بگوييد كه خود را براى دادخواهى فردا ( قيامت ) آماده كند » . 250
( 1 ) . شورى ، آيه 29 ( 2 ) . تكوير ، آيه 5 ؛ آن‌گاه كه حيوانات وحشى محشور شوند