انسان از آغاز تا انجام ( فارسى ) — الصفحة ١٣١
نامهء اعمال متضمّن خود اعمال و حقايق آنها است
يُخْفُونَ مِنْ قَبْلُ » « 1 » و در آن « احصاء » ( شماره‌كردن ) و « بداء » ( آشكارشدن ) و « لزوم » ( ملازم‌بودن ) را به نفس اعمال نسبت داده است ، زيرا كه كتاب ( نامه اعمال ) خود اعمال و يا حقيقت آنها را دربر دارد ، نه خطها و نوشته‌هايى كه طبق قرارداد و اصطلاح ، بر مفاهيم معينى دلالت دارند .
خداوند متعال در اين‌باره مىفرمايد : « يَوْمَئِذٍ يَصْدُرُ النَّاسُ أَشْتاتاً لِيُرَوْا أَعْمالَهُمْ * فَمَنْ يَعْمَلْ مِثْقالَ ذَرَّةٍ خَيْراً يَرَهُ * وَ مَنْ يَعْمَلْ مِثْقالَ ذَرَّةٍ شَرًّا يَرَهُ » « 2 » و نيز مىفرمايد :
« وَ لِيُوَفِّيَهُمْ أَعْمالَهُمْ وَ هُمْ لا يُظْلَمُونَ » « 3 » و چند آيه ديگر كه مضمونى شبيه به مضمون آيه‌هاى ياد شده دارند مانند : « يَوْمَئِذٍ يَتَذَكَّرُ الْإِنْسانُ وَ أَنَّى لَهُ الذِّكْرى » « 4 » و « يُنَبَّؤُا الْإِنْسانُ يَوْمَئِذٍ بِما قَدَّمَ وَ أَخَّرَ » « 5 »
پيش از اين ، به اين حقيقت اشاره كرديم كه آن روز ( رستاخيز ) محيط به جميع مراتب وجود است و همه آن مراتب را داراست و لذا همان‌طور كه خود اعمال ، حاضر و ظاهر مىشوند ، حقايق اعمال و واقعيتشان نيز حضور مىيابند .
خداوند متعال در اين‌باره مىفرمايد : « وَ تَرى كُلَّ أُمَّةٍ جاثِيَةً كُلُّ أُمَّةٍ تُدْعى إِلى كِتابِهَا الْيَوْمَ تُجْزَوْنَ ما كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ » « 6 » و اين كتاب كه در اين آيه آمده است ، همان كتاب
( 1 ) . انعام ، آيه 28 ؛ بلكه براى آنان روشن شد آنچه كه قبلًا پنهان مىنمودند ( 2 ) . زلزله ، آيه‌هاى 6 - 8 ؛ در آن روز مردم از قبرها پراكنده بيرون آيند تا پاداش نيك و بد اعمال خود را ببينند . پس هركس به قدر ذره‌اى كار نيك كرده پاداش آن را خواهد ديد و هر كس به قدر ذرّه‌اى كار زشت مرتكب شده آن هم به كيفرش خواهد رسيد ( 3 ) . احقاف ، آيه 19 ؛ همه به پاداش اعمال خود كاملًا مىرسند و هيچ ستمى بر آنها نخواهد شد ( 4 ) . فجر : آيه 23 ؛ در آن روز انسان متذكّر شود [ از خواب غفلت برخيزد ] اما آن تذكّر چه سود به حال وىبخشد ( 5 ) . قيامت : آيه 13 ؛ انسان در آن روز به آنچه در مقدّم و مؤخر حياتش انجام داده آگاه شود ( 6 ) . جاثيه ، آيه 28 ؛ و در آن روز گروهى را بنگرى كه به زانو درآمده و هر فرقه به سوى كتاب [ نامهء عمل خويش ] خوانده شود [ و ندا شود كه ] همه امروز به پاداش اعمال خود مىرسيد