انسان از آغاز تا انجام ( فارسى ) — الصفحة ١٢٢
سير ارواح به سوى پروردگار
تبدلاتى است كه در آنها انجام مىپذيرد به‌طورى كه از خود آنان خارج نمىگردد .
همان‌گونه كه خداوند در چنين سياقى « مثل » را به « عين » تبديل فرموده است :
« أَ وَ لَمْ يَرَوْا أَنَّ اللَّهَ الَّذِي خَلَقَ السَّماواتِ وَ الْأَرْضَ وَ لَمْ يَعْيَ بِخَلْقِهِنَّ بِقادِرٍ عَلى أَنْ يُحْيِيَ الْمَوْتى » « 1 » و « لَيْسَ كَمِثْلِهِ شَيْءٌ » « 2 » . بنابراين مراد از مثل شىء ، خود همان شىء است و اين يك نوع ظرافت در كلام است . بنابراين ، از همهء اين آيات فهميده مىشود كه بدن‌ها پيوسته در دگرگونى و تغييرند و از گونه‌اى به گونهء ديگر درآيند تا اين‌كه به لحظهء قيامت برسند و به نفس‌هاى خويش ملحق شوند . خداوند مىفرمايد : « وَ إِذَا الْقُبُورُ بُعْثِرَتْ » « 3 » و « أَ فَلا يَعْلَمُ إِذا بُعْثِرَ ما فِي الْقُبُورِ » « 4 » كه در آن از بدن‌هاى برانگيخته شده به « ما » ( آنچه ) تعبير فرموده است . 140 و نيز فرمود « فَإِنَّما هِيَ زَجْرَةٌ واحِدَةٌ * فَإِذا هُمْ بِالسَّاهِرَةِ » « 5 » : و همان‌طور كه ملاحظه مىكنيد اين لحوق بدن‌ها به ارواح است . 141
سير ارواح به سوى پروردگار
سير ارواح به سوى پروردگار
با وجود اين ، روح نيز براى خود سيرى و حركتى دارد . خدا مىفرمايد : « مِنَ اللَّهِ ذِي الْمَعارِجِ * تَعْرُجُ الْمَلائِكَةُ وَ الرُّوحُ إِلَيْهِ فِي يَوْمٍ كانَ مِقْدارُهُ خَمْسِينَ أَلْفَ سَنَةٍ » « 6 » .
بنابراين ، روح هم مانند ملائكه با نردبان‌هاى خداوندى به سوى او اوج مىگيرند .
و همين‌طور است اين سخن خدا كه « رَفِيعُ الدَّرَجاتِ ذُو الْعَرْشِ يُلْقِي الرُّوحَ مِنْ أَمْرِهِ عَلى مَنْ يَشاءُ مِنْ عِبادِهِ » « 7 »
( 1 ) . احقاف ، آيه 33 ؛ آيا كافران نديدند خدايى كه آسمان‌ها و زمين را آفريد و هيچ فرو نماند البته هم او قادر است كه‌مردگان را باز زنده كند كه البته او بر هر چيز قادر است ( 2 ) . شورى ، آيه 11 ؛ هيچ شيئى همانند او ( خدا ) نيست ( 3 ) . انفطار ، آيه 4 ؛ هنگامى كه خلايق از قبرها برانگيخته شوند ( 4 ) . عاديات ، آيه 9 ؛ ر . ك 113 ( 5 ) . نازعات ، آيه‌هاى 13 و 14 ؛ ر . ك : ص 97 ( 6 ) . معارج ، آيه‌هاى 3 و 4 ؛ ر . ك : ص 100 ( 7 ) . مؤمن ، آيه 15 ؛ ر . ك : ص 35