انسان از آغاز تا انجام ( فارسى ) — الصفحة ١١٥

« قيامت » محيط است بر دنيا و برزخ

وَ ما عَمِلَتْ مِنْ سُوءٍ » « 1 »

و از همين باب است « وَ لَوْ لا كَلِمَةٌ سَبَقَتْ مِنْ رَبِّكَ إِلى أَجَلٍ مُسَمًّى لَقُضِيَ بَيْنَهُمْ » « 2 » « سبق » نسبت به شىء معيّن ، موجب حائل گشتن يا « حيلولت » مىشود . اگر بگوييم « سبقت الى مكان كذا » معنايش اين است كه شىء ديگرى وجود دارد كه شما بين آن شىء و مكان مورد نظر حائل شده‌ايد قبل از آن‌كه آن شىء بتواند به آن‌جا برسد . بنابراين ، سبقت كلمهء خداوندى نسبت به « اجل مسمى » كه همان « وَ لَكُمْ فِي الْأَرْضِ مُسْتَقَرٌّ وَ مَتاعٌ إِلى حِينٍ » « 3 » است ، مىرساند كه « قيامت » به آنان ( مردم ) محيط و نزديك است و اگر سدّى كه خداوند در مقابلشان قرار داده نباشد ، قضاوت قاطعانهء قيامت همهء آنان را دربرخواهد گرفت . 135

آيات زير نيز از همين بابند : « كَأَنَّهُمْ يَوْمَ يَرَوْنَها لَمْ يَلْبَثُوا إِلَّا عَشِيَّةً أَوْ ضُحاها » « 4 » و « كَأَنَّهُمْ يَوْمَ يَرَوْنَ ما يُوعَدُونَ لَمْ يَلْبَثُوا إِلَّا ساعَةً مِنْ نَهارٍ » « 5 » و « قالَ كَمْ لَبِثْتُمْ فِي الْأَرْضِ عَدَدَ سِنِينَ * قالُوا لَبِثْنا يَوْماً أَوْ بَعْضَ يَوْمٍ فَسْئَلِ الْعادِّينَ * قالَ إِنْ لَبِثْتُمْ إِلَّا قَلِيلًا لَوْ أَنَّكُمْ كُنْتُمْ تَعْلَمُونَ » « 6 » و « وَ قالَ الَّذِينَ أُوتُوا الْعِلْمَ وَ الْإِيمانَ لَقَدْ لَبِثْتُمْ فِي كِتابِ اللَّهِ إِلى يَوْمِ الْبَعْثِ » « 7 »

( 1 ) . آل عمران ، آيه 30 ؛ روزى كه هر كس هر كار نيكو كرده همه را پيش‌روى خود حاضر بيند و هر آنچه از بد كرده است . ( 2 ) . شورى ، آيه 14 ؛ و اگر كلمهء رحمت خدا سبقت نگرفته بود كه تا وقت معين تعجيل در عذاب نكند البته ميان مردم [ ستمكار ] حكم [ به هلاك ] مىشد . ( 3 ) . بقره ، آيه 36 ؛ ر . ك : ص 58 . ( 4 ) . نازعات ، آيه 46 ؛ چون آن روز بر مردم پديدار شود گويى همه عمر دنيا ، شبى تا صبح يا روزى تا شام بيش نبوده است . ( 5 ) . احقاف ، آيه 35 ؛ روزى كه آنچه وعده داده شد به چشم بينند ، پندارند كه ( در دنيا ) به جز ساعتى از روز درنگ نداشتند . ( 6 ) . مؤمنون ، آيه‌هاى 112 - 114 ؛ ر . ك : ص 100 . ( 7 ) . روم ، آيه 56 ؛ ر . ك : ص 99 .