اللباب شرح فارسى بر خلاصه الحساب ( فارسى ) — الصفحة ٩٦

تقسيمات كسر

« مخرجه » به كسر عائد است .

متن : ثمّ الكسر امّا منطق و هو الكسور التّسعة المشهوره او اصمّ و لا يمكن التعبير عنه الّا بالجزء .

و كلّ واحد منهما امّا مفرد كالثّلث و جزء من احد عشر او مكرّر كالثّلثين و جزئين من احد عشر او مضاف كنصف السّدس و جزء من احد عشر من جزء من ثلاثة عشر او معطوف كالنّصف و الثّلث و جزء من احد عشر و جزء من ثلاثة عشر .

ترجمه :

تقسيمات كسر

تقسيمات كسر

كسر يا منطق بوده و آن كسور نه‌گانه مشهور مىباشد و يا اصمّ است و از كسر اصمّ به هيچ عبارتى نمىتوان تعبير كرد مگر به « جزء » .

و هريك از ايندو يا مفرد بوده همچون ثلث و جزئى از يازده و يا مكرّر مىباشد نظير دو ثلث و دو جزء از يازده جزء و يا مضاف مىباشد همچون نصف سدس « يك دوّم يك ششم » و يك جزء از يازده جزء از سيزده و يا معطوف مىباشد مانند نصف و ثلث « يك دوّم و يك سوّم » و يك جزء از يازده و يك جزء از سيزده .

شرح در اين عبارت مرحوم مصنّف اقسام كسر را بيان مىفرمايد و تفصيل آن چنين است :

كسر يا منطق « بضمّ ميم » است و آن عبارتست از كسور تسعه مشهور بقرار ذيل :

نصف ، ثلث ، ربع ، خمس ، سدس ، سبع ، ثمن ، تسع ، عشر .

2 / 1 3 / 1 4 / 1 5 / 1 6 / 1 7 / 1 8 / 1 9 / 1 10 / 1

و يا اصمّ است و از آن در اصطلاح حساب بجزء تعبير مىكنند .

چنانچه مىگويند :