اللباب شرح فارسى بر خلاصه الحساب ( فارسى ) — الصفحة ٨٣
كيفيّت آزمايش در عمل تقسيم
كيفيّت آزمايش در تقسيم
متن : و الإمتحان بضرب ميزان الخارج في ميزان المقسوم عليه و زيادة ميزان الباقي انكان على الحاصل .
فميزان المجتمع ان خالف ميزان المقسوم فالعمل خطاء .
ترجمه :
كيفيّت آزمايش در عمل تقسيم
كيفيّت آزمايش در عمل تقسيم
امتحان در عمل تقسيم به اين نحو است كه ميزان خارج قسمت را در ميزان مقسوم عليه ضرب كرده و با ميزان باقى مانده در صورتى كه باقيماندهاى باشد جمع مىكنيم پس ميزان عدد بدست آمده اگر با ميزان مقسوم مخالف بود عمل اشتباه است .
شرح
قاعده براى اينكه بدانيم عمل تقسيم را آيا درست انجام داده يا خطاء كردهايم اينستكه :
ميزان خارج قسمت را در ميزان مقسوم عليه ضرب مىكنيم و بعد اگر باقيماندهاى هم داشتيم ميزانش را با آن جمع مىكنيم حال اگر ميزان مجموع با ميزان مقسوم موافق شد عمل صحيح است و الّا باطل مىباشد مثلا در مثال مذكور ميزان خارج قسمت « 5 » است آن را در ميزان مقسوم عليه كه « 8 » باشد ضرب كرديم « 40 » شد .
بعد ميزان باقى را كه « 2 » بود به آن افزوديم حاصل « 42 » شد و ميزان اينعدد كه « 6 » باشد ميزان مقسوم بوده لذا عمل صحيح است .