اللباب شرح فارسى بر خلاصه الحساب ( فارسى ) — الصفحة ٧٢

طريق نوشتن ضرب شبكه

داده بطوريكه هر مرتبه‌اى از آن بالاى يك مربّع واقع شود و عدد ديگر را در جانب چپ شكل قرار بده به نحوى كه آحاد در تحت عشرات و عشرات در تحت مآت قرار گيرد .

قوله : و تقسّمه الى مربّعات : ضمير منصوبى در « تقسّمه » به شكل راجع است .

قوله : و كلّا منها الى مثلّثين : ضمير در « منها » به مربّعات برمىگردد .

قوله : بخطوط مورّبة : كلمه « مورّب » به صيغه اسم مفعول يعنى مايل و كج .

قوله : و تضع احد المضروبين فوقه : يعنى فوق الشّكل .

قوله : و الآخر على يساره : يعنى و العدد الآخر على يسار الشكل .

قوله : و هى تحت المآت : ضمير « هى » به عشرات برمىگردد .

متن : ثمّ اضرب صور المفردات كلّا في كلّ وضع الحاصل في مربّع محاذ لهما .

آحاده في المثلّث التّحتاني و عشراته في الفوقانيّ .

و اترك المربّعات المحاذية للصّفر خالية .

فإذا تمّ الحشو فضع ما فى المثلّث التّحتاني الأيمن تحت الشّكل فإن خلا فصفرا و هو اوّل مراتب الحاصل ثمّ اجمع ما بين كلّ خطّين مورّبين وضع الحاصل عن يسار ما وضعت اوّلا ، فان خلا فصفرا كما في الجمع .

ترجمه : سپس صورت مفردات را در يكديگر ضرب كن و حاصل را در مربّعى كه محاذى با هردو عدد است قرار بده به اين نحو كه آحادش را در مثلّث تحتانى و عشرات آن را در مثلّث فوقانى رسم كن و تمام مربّعات محاذى با صفر را خالى از عدد به حال خود واگذار .

و وقتى حشو تمام شد عددى را كه در مثلّث تحتانى سمت راست شكل قرار گرفته زير شكل بنويس و اگر اين مثلّث از عدد خالى باشد زير شكل صفر ترسيم كن و اين اوّلين مرتبه حاصل ضرب مىباشد ، سپس آنچه بين دو خط مورّب واقع شده را جمع كن و حاصل جمع را سمت چپ عددى كه اوّل وضع نمودى قرار بده و اگر ما بين دو خط مزبور خالى باشد زير شكل صفر قرار بده همان طورى كه در جمع گذشت .