اللباب شرح فارسى بر خلاصه الحساب ( فارسى ) — الصفحة ٣٢
كيفيّت عمل
ترجمه :
فصل سوّم در بيان عمل تفريق
فصل سوّم در بيان عمل تفريق
دو عددى را كه مورد عمل تفريق هستند به همان نحوى كه در عمل جمع گفتيم قرار بده و عمل را از جانب راست آغاز نما ، هر عددى را از عدد محاذى خودش كسر كرده و باقى مانده را زير خط عرضى قرار بده .
شرح فصل سوّم در بيان عمل تفريق است .
كيفيّت نوشتن مفروق منه « عدد بزرگتر » و مفروق « عدد كوچكتر » اينست :
ابتداء مفروق منه را در بالا نوشته و مفروق را در زير آن به نحوى كه در عمل جمع گفته شد يعنى مراتب آحاد محاذي با آحاد و عشرات محاذى با عشرات و همچنين تا آخر مراتب قرار مىدهيم .
كيفيّت عمل
كيفيّت عمل
اينعمل را مانند جمع و تضعيف از دو راه انجام مىدهند :
اوّل : از سمت راست .
دوّم : از سمت چپ .
امّا طرز اوّل : بعد از اينكه اعداد را در زير يكديگر قرار دادند بطورى كه شرح آن گذشت شروع مىكنند آحاد مفروق را از آحاد مفروق منه كم كردن و حاصل را در زير خطّى كه رسم كرده‌اند قرار مىدهند .
البتّه در اينعمل صورى پيش مىآيد كه مرحوم مصنّف به آن اشاره فرموده و انشاء اللّه در عبارات بعدى ذكر مىشوند .
قوله : فى التّفريق : يعنى كاستن عددى از عدد ديگر .
قوله : تضعهما : ضمير تثنيه به دو عدد مورد تفريق راجع است .
قوله : كما مرّ : يعنى كما مرّ فى عمل الجمع .
قوله : كلّ صورة : يعنى كلّ عدد .