اللباب شرح فارسى بر خلاصه الحساب ( فارسى ) — الصفحة ٢٦٣
مسئله « 7 »
از مخرج برمىداريم بعد نظر مىكنيم كه بين مجموع كسرين كه از مخرج مشترك برداشتيم و باقيمانده چه نسبتى هست آنگاه اين نسبت را با نفس عدد جمع مىكنيم مجموع همان عدد مطلوبست چنانچه در مسئله گذشته بين مجموع كسرين « 7 » و باقيمانده « 5 » نسبت هفت خمس است لذا هفت خمس عددى كه در آخر سؤالست « 3 » بدست مىآوريم « 5 / 1 4 » مىشود آنگاه اين نسبت را با نفس « 3 » جمع مىكنيم حاصل « 5 / 1 7 » عدد مطلوبست .
و البتّه اين طريق و نحوه از مختصّات اين كتاب از خصائص طبع نقّاد و فكر سرشار مرحوم شيخ عطّر اللّه مرقده الشّريف مىباشد .
متن : مسئلة :
رجلان حضرا بيع دابّة فقال احدهما للآخر ان اعطيتني ثلث ما معك على ما معى تمّ لي ثمنها .
و قال الآخر ان اعطيتني ربع ما معك على ما معى تمّ لي ثمنها فكم مع كلّ واحد منهما و كم الثمن .
ترجمه و شرح :
مسئله « 7 »
مسئله « 7 »
دو نفر براى خريد اسبى حاضر شدند يكنفر از آن دو به ديگرى گفت اگر ثلث پوليكه دارى به من بدهى با مقدارى كه نزد من هست پول اسب كامل مىشود .
ديگرى گفت اگر تو هم ربع آنچه همراهت هست به من دهى بانضمام پولهاى خودم ثمن اسب تكميل مىشود .
حال شما معيّن كنيد هركدام چقدر پول داشته و ثمن اسب چقدر است ؟
متن : فبالجبر تفرض ما مع الاوّل شيئا و ما مع الثّاني ثلاثة لاجل الثّلث .
فان اخذ الاوّل منهما درهما كان معه شيئ و درهم و هو الثّمن و ان اخذ الثّانى ما قاله كان معه ثلاثة دراهم و ربع شيئ يعدل شيئا و درهم و بعد المقابلة درهمان يعدلان ثلاثة ارباع شيئ فالشّيئ درهمان و ثلثان و مع الثّانى الثّلاثة المذكورة .