اللباب شرح فارسى بر خلاصه الحساب ( فارسى ) — الصفحة ٢٠٨

[ فصل اول شرح مقدمات جبر ]

باشد حاصل معادل با آن زيادى است در اين طرف

و اگر در طرف نزول باشد معادل زيادى در جانب نزول حاصل ضرب مىباشد .

مثلا در ضرب جزء مال المال در مال الكعب چنين مىگوئيم :

مضروب مرتبه‌اش چهار است در جانب نزول و مضروب‌فيه مرتبه‌اش پنج است در جانب صعود و زيادى بين چهار و پنج يك است و چون زيادى در جانب صعود مىباشد يك در جانب صعود معادل با شيئ است كه به آن جذر هم مىگويند .

پس حاصل ضرب ايندو جنس شيئ است .

و در ضرب جزء كعب كعب الكعب در مال مال الكعب مىگوئيم :

مرتبه مضروب نه است و مرتبه مضروب‌فيه هفت است و تفاوت بين دو مرتبه عدد دو مىباشد .

و چون زيادى در جانب نزول مىباشد پس معادل اين زيادى كه جزء مال باشد حاصل ضرب ايندو جنس است .

و براى اينكه مراتب نزول و صعود بطور واضح و روشن دانسته شود در ذيل هركدام را نوشته تا تشخيص آن براى اشخاص مبتدى آسان و سهل بشود .

مراتب صعودى / مراتب نزولى

10 مال مال كعب الكعب / 1 جزء شيئ

9 كعب كعب الكعب / 2 جزء مال

8 مال كعب الكعب / 3 جزء كعب

7 مال مال الكعب / 4 جزء مال المال

6 كعب الكعب / 5 جزء مال الكعب

5 مال الكعب / 6 جزء كعب الكعب

4 مال المال / 7 جزء مال مال الكعب

3 كعب / 8 جزء مال كعب الكعب

2 مال / 9 جزء كعب كعب الكعب

1 شيئ / 10 جزء مال مال كعب الكعب