اللباب شرح فارسى بر خلاصه الحساب ( فارسى ) — الصفحة ١٩٦

فصل دوّم در بيان تحصيل ارتفاع بلندىها

شرح

طريق چهارم اينستكه بايد درصدد باشيم هروقت مقدار ارتفاع خورشيد به « 45 » درجه رسيد « از طريق اسطرلاب علم پيدا كرديم » آنوقت سايه مرتفع را به بينيم چقدر است همان مقدار خود مرتفع مىباشد .

قوله : مه : يعنى « 45 » درجه زيرا « ميم » بحروف ابجد « 40 » و « ها » « 5 » مىباشد .

متن : طريق آخر :

ضع شظية الارتفاع على مه وقف بحيث ترى رأس المرتفع من الثّقبتين .

ثمّ إمسح من موقفك الى اصله و زد قامتك على الحاصل فالمجتمع هو المطلوب .

و براهين هذه الاعمال مبيّنة في كتابنا الكبير .

ولي على الطّريق الاخير برهان لطيف لم يسبقني اليه احد .

اوردته فى تعليقاتي على فارسيّة الاسطرلاب .

ترجمه : طريق ديگر

شظيه ارتفاع در دستگاه اسطرلاب را روى ( مه ) يعنى « 45 » درجه قرار بده و بطورى بايست كه نوك مرتفع را از دو سوراخ آن ببينى سپس از محلّ ايستادنت تا بيخ مرتفع را اندازه بگير و بعد مقدار قامتت را بر حاصل بيفزا و مجموع مطلوب ما مىباشد .

و براهين و ادلّه اين اعمال در كتاب كبير ما بيان شده است .

سپس مرحوم مصنّف مىفرمايند :

و براى ما بر طريق اخير برهانى است لطيف كه احدى قبل از ما آن را ذكر نكرده است و ما آن را در تعليقات و حواشى بر اسطرلاب فارسى ذكر نموده‌ايم .

شرح طريق پنجم نيز مشتمل بر عمليّاتى است چند بشرح ذيل :