اللباب شرح فارسى بر خلاصه الحساب ( فارسى ) — الصفحة ١٩٥

فصل دوّم در بيان تحصيل ارتفاع بلندىها

شرح

طريق دوّم مشتمل بر هفت عمل است بشرح زير :

1 - آنكه آئينه مسطّحى كه نه مقعّر باشد و نه محدّب تهيّه مىكنيم .

2 - آنكه آن را طورى در زمين قرار مىدهيم كه رأس بلندى در آن ديده شود .

3 - فاصله بين آئينه و پاى بلندى را بدست مىآوريم .

4 - مقدار قامت خود را هم تحصيل مىكنيم .

5 - مسافت بين آئينه و بلندى را در مقدار قامت ضرب مىكنيم .

6 - مقدار مسافت بين آئينه و محلّ ايستادن خود را بدست مىآوريم .

7 - حاصل ضرب قبلى را بر مقدار مسافت خود و آئينه تقسيم مىكنيم و خارج قسمت مقدار ارتفاع و بلندى است .

متن : طريق آخر :

إنصب شاخصا و استعلم نسبة ظلّه اليه فهى بعينها نسبة ظلّ المرتفع اليه .

ترجمه و شرح : طريق سوّم آنكه شاخص را در زمين نصب مىكنيم سپس سايه آن شاخص را اندازه مىگيريم و بعد نسبت بين سايه و خود شاخص را بدست آورده بعد از آن معلوم مىشود كه عين همين نسبت بين سايه و خود بلندى است .

پس اگر سايه بلندى را بدست آورده باشيم به همان نسبت قبلى مىتوانيم بگوئيم ارتفاع مرتفع چقدر است .

متن : طريق آخر :

إستعلم قدر الظّل و ارتفاع الشّمس مه فهو قدر المرتفع .

ترجمه : طريق ديگر

مقدار بلندى سايه مرتفع را در حالى كه ارتفاع خورشيد به ( مه ) رسيده بدست آورده پس آن اندازه ارتفاع مرتفع مىباشد .