اللباب شرح فارسى بر خلاصه الحساب ( فارسى ) — الصفحة ١٧٣

فصل دوّم در شرح مساحت بقيّه سطوح

متن : الفصل الثّاني في مساحة بقيّة السّطوح

امّا الدّائرة فطبّق خيطا على محيطها و اضرب نصف قطرها في نصفه .

او الق من مربّع قطرها سبعه و نصف سبعه او اضرب ربع احدهما فى كلّ الآخر او اضرب مربّع القطر في احد عشر و اقسم الحاصل على اربعة عشرة .

ترجمه :

فصل دوّم در شرح مساحت بقيّه سطوح

فصل دوّم در شرح مساحت بقيّه سطوح

امّا مساحت دائره : پس براى بدست آوردن آن نخى را بر محيطش منطبق نما و سپس نصف قطر آن را در نصف محيط ضرب كن .

يا از مربّع قطرش سبع و نصف سبعش را كم كن و يا ربع يكى از آن دو ( محيط و قطر ) را در كلّ ديگرى ضرب كن يا مربّع قطر را در عدد « 11 » ضرب كرده و حاصل را بر « 14 » تقسيم نما .

شرح در اين فصل مرحوم مصنّف مساحت اشكالى را كه داراى اضلاع نباشند همچون دائره و اشباه آن را بيان مىكند .

امّا مساحت دائره : براى تحصيل مساحت دائره طرقى است كه در ذيل به چند طريق از آنها اشاره مىشود .

1 - نصف محيط را در نصف قطر كه از آن بشعاع تعبير مىكنند ضرب مىكنيم حاصل مساحت دائره است پس لازمه اين طريق اين است كه هم محيط و هم قطر معلوم باشد و اگر احيانا محيط مجهول بود مىتوان آن را با نخى بدست آورد به اين نحو كه آن نخ را روى محيط آن قرار مىدهيم بعد آن را با متر و امثال آن