اللباب شرح فارسى بر خلاصه الحساب ( فارسى ) — الصفحة ١٦

[ مراتب عدد ]

ترجمه : و اصول مراتب عدد سه تا است : آحاد و عشرات و مآت .

و فروع مراتب عبارتست از غير اين سه كه اعداد بىشمار و بسيار بوده و باصول عطف مىشوند .

شرح

[ مراتب عدد ]

[ مراتب عدد ]

براى عدد دو مرتبه هست :

اوّل : اصول مراتب .

دوّم : فروع مراتب .

اصول مراتب سه مىباشد :

1 - مرتبه آحاد . 2 - مرتبه عشرات . 3 - مرتبه مآت .

مثلا اگر عدد سه رقمى مانند « 313 » را بنويسيم از سمت راست عدد اوّل مرتبه‌اش مرتبه آحاد است « 3 » .

عدد دوّم مرتبه‌اش مرتبه عشرات مىباشد . « 1 » .

عدد سوّم مرتبه‌اش مرتبه مآت مىباشد « 3 » .

و امّا فروع مراتب آنست كه دو خصوصيّت در آن باشد :

1 - آنكه انتهائى براى آن نيست و منظور از عدم انتهاء كثرت و عدّت است زيرا تمام موجودات ما سواى خداوند تبارك و تعالى متناهى هستند .

2 - آنكه برگشت آن بمراتب اصول مىباشد .

و آن غير مراتب سه‌گانه اصول است چنانچه گوئى :

آحاد الوف « 1000 » و « 2000 » و « 3000 » و « 4000 » و « 5000 » تا « 9000 » .

عشرات الوف « 000 / 10 » و « 000 / 20 » و « 000 / 30 » و « 000 / 40 » و « 000 / 50 » تا « 000 / 90 » .

مآت الوف « 000 / 100 » و « 000 / 200 » و « 000 / 300 » و « 000 / 400 » و « 000 / 500 » تا « 000 / 900 » .

سپس گوئى :

آحاد الوف الالوف مانند « 000 / 1000 » و « 000 / 2000 » و « 000 / 3000 »